نسخه :
سك ، عود خام و ميخك هريك يك جزء . در آب سيب آميخته شوند و بخورند . اگر به جاى ميخك هم وزن آن سقز ( انگم درخت ميخك ) باشد بهتر است . و اگر سقز ميخك نبود ، پونهء كوهى ( مشك طراميشع ) را هموزن قرنفل با قرنفل قاطى كن و بردار و بيفزاى ، بسيار تأثيربخشتر خواهد شد .
پونهء كوهى جاى سقز ميخك را مىگيرد .
تا مىتوانى كوشش كن كه بيمار بخوابد ، خواب در اين بيمارى ، مادر هر علاجى است . اگر بيمار بخوابد يا نخوابد ، بايد آبگوشت پر از ديك ابزار كه گشنيز خشكيده و شراب ريحانى در آن قاطى باشد بخورد . و اگر شرابى كه در آن آبگوشت قاطى مىشود گسمزه باشد بهتر است .
اگر مىخواهى كه اين آبگوشت كذائى خوابآور هم باشد ، كعك يا نان از آرد گندم دو بار بيخته را در آن تريد كن كه فورا مىخوابد و هرگاه خوابيد عرق مىكند .
اگر بيمار قبوضيت شكم دارد ، براى بند آوردن قى داروى خشكانندهء قبوضيتآور به كار مبر ! و اگر به كار بردى كم باشد .
حقنه را استعمال كن ! كارى كن كه شكم بيمار روان باشد . بعد از پاكسازى لازم ، بيمار به خوردن ربّها مشغول شود .
اكثرا از اثر رگزنى دل بهم آمدن و قى فروكش مىكنند .
اگر داروى تقويتبخش و بندآورندهء قى را به بيمار دادى و آن را بيرون داد ، حتى اگر از رنگ يا بوى دارو نفرت داشته باشد بايد آن را دوباره به وى بخورانى .
اين را نيز بدان ! اگر تهوع هست و آزاردهنده است و قى كردن بدنبال ندارد ، داروهاى قىآور لطيف به بيمار بده بخورد ، كه خوراك داخل معده و مادهء خرابكار را بيرون براند .
اگر مصلحت ديدى كه اسهال شود مانعى ندارد ، اما بايد به شدت اسهال نشود . بعد از اسهال دادن معده را وسيلهء روغنهاى تقويتبخش - كه ذكر شدهاند - تقويت كن . بهويژه وسيلهء روغن سنبل رومى خالص يا روغن سنبل رومى مخلوط با روغن گل و چنان كه خودت مصلحت مىدانى عمل كن و معدهء بيمار را گرم نگهدار !
شايد دل بهم آمدن و تهوع تنها بعد از غذا خوردن نباشد ، در گرسنگى و تهى بودن معده نيز باشد ؛ ولى از آنجا كه مادهء خلط دلبهمآور كم است ، برآورده نشود . كه در اين حالت بايد بيمار غذا بخورد و همينكه معده از غذا پر شد ، برآوردنش آسان گردد و همينكه قى كرد خلط نيز به همراه خوراك برآورده بالا آيد و از راه دهان به خارج پرت شود .
اگر سبب دل بهم آمدن ، مادهء خلطى موجود در معده نيست ، بلكه حرارت مزاج و خشكمزاجى است ، بايد داروى گذاشتنى بر معدهء بيمار بگذارى . داروى گذاشتنى بر معده در اين حالت بايد :
1 - سردىبخشهاى رطوبى كه به وسيلهء برف سرد شدهاند . باشند .
2 - بيمار برفاب بسيار سرد بنوشد و برفابى كه مىنوشد با آبغوره يا ربّ ريواس قاطى باشد .
اما اگر دل بهم آمدن از اثر وجود خلط بدجنس در معده است ، حتما بايد معده پاكسازى شود و چه دارويى در پاكسازى سازگار است مصرف گردد . بقيهء حالت بيمارى را با داروهاى مخالف آن