نمىكند ، يا هنوز شروع به كار نكرده است و به سرعت وظيفهء خود را انجام نداده است ؛ اما دير يا زود عاقبتش را مىبيند و احيانا اتفاق مىافتد كه دارو كار كند و شكم روان شود و هنوز نوبت تشنگى نرسيده باشد ، و وقتى كه دارو خورده ، تشنه مىشود ، كار از كار گذشته است و سبب اين تقديم و تأخير چنين است :
الف - دارو بسيار گرممزاج است .
ب - معده داراى مزاج گرم و خشك است .
اما اگرنه دارو گرممزاج است و نه معده سوء مزاج گرم خشك دارد ، بلكه مسئله ضد و برعكس است ، يعنى دارو سردمزاج است و مزاج معده هم سرد رطوبى است ، تشنگى ديرتر از وقت متوقع سروكلهاش پيدا مىشود .
پس روى آوردن تشنگى براى كسى كه داروى اسهال گرممزاج خورده است و معدهاش مزاج گرم و خشك دارد ، دلالت بر اين نمىكند كه دارو دست به كار شده است يا كار نمىكند .
اما اگر معدهء كسى كه داروى مسهل خورده است سرد و رطوبى مزاج است و دارو هم سردمزاج است ، تشنه شدن گزارشى است از اينكه كار خاتمه يافته است .
20 - زياد حرف زدن خارج از عادت ، تشنگىآور است .
21 - ورزش زياد تشنگىآور است .
22 - خسته شدن زياد تشنگى مىآورد .
23 - خوابيدن بعد از خوردن غذاى گرم انسان را تشنه مىكند ؛ اما اگر خوابيدن بعد از خوردن غذاى گرم نباشد ، علاوه بر اينكه تشنگىزا نيست تشنگى را نيز تسكين مىدهد .
اگر در اثناى بيماريهاى سخت و شديد بيمار بسيار قبض بود و بسيار تشنه شد ، اين از بدترين علامات بيمارى است .
نشانيها :
تشنگى غير طبيعى رخ مىدهد ، چرا ؟ سببها را بيان كرديم ؛ اكنون چگونه پى ببريم كه كدام سبب از اين سببهاى ذكر شده موجب بروز حالت تشنگى غير عادى شدهاند . اينك نشانيها :
اگر سبب تشنگى بيش از حد لازم سوء مزاج انسان است ، ما نشانيهاى انواع مزاج را بهطور عمومى و خصوصى گفتهايم و تو ياد گرفتهاى و معالجه را نيز مىدانى !
بايد خوب بررسى كنى و تشخيص دهى .
آيا شخص گرفتار درد تشنگى ، سوء مزاج ساده دارد يا سوء مزاج همراه مادهء خلط ؟ اگر سوء مزاج ساده است ، گرم است يا سرد ؟ يا گرم و خشك ؟ يا گرم و تر ؟ يا سرد خشك ؟ يا سرد تر ؟ و . . .
و اگر سوء مزاج همراه ماده است ، جنس ماده چيست ؟ تلخ است ؟ شور است ؟ بورقى است ؟
شيرين است ؟ آيا در غليان است و آزاردهنده ؟ اينها را بايد به دقت تشخيص دهى و بر ضد نوع سوء مزاج و براى پاكسازى خلط بدجنس دست به كار شوى .