معتدلتر و لطيفتر و خشكتر است و از آن گرمىاش كمتر است . سر : گوشت دراج مغز را افزايش دهد و هوش را فزونى بخشد . اندامان دفعى : گوشت دراج در زياد نمودن آب پشت بسيار مؤثر است .
داركيسه :
عبارت از پوست درختى است كه از هندوستان آورند ، بسيار قابض است . خاصيت : قبض .
اندامهاى سينه : در علاج خون برآوردن ، ذات الجنب مفيد است و صدا را صاف مىكند . اندامان دفعى :
علاج قرحههاى روده است .
دروبطارس ( سرخس نر ) :
چيزى است كه به سرخس مىماند و بر درختهاى كهنسال بلوط مىپيچد و از سرخس عادى كوچكتر و كمپرزهتر است . ريشههاى درهم آمده دارد كه در مزهاش تا اندازهاى شيرينى همراه با تندى و تلخى و گيرندگى حس مىشود و قوتى گنداننده در آن هست . مزاج : بسيار گرم و بسيار خشك است . آرايش : موى را باريك گرداند ، موى را مىسترد و از بين مىبرد . زيرا هم عفونى است و هم تند . مفاصل : گروهى عقيده دارند كه در علاج فالج و دهنكجى مفيد است .
در اينجا حرف دال پايان مىيابد . داروهاى اين فصل بيست و شش دارو است .
فصل پنجم حرف ( ه )
هيوفاريقون ( هزارچشم ) :
شاخههايش گلهاى جدا گلبرگ دارد و دانهاش زرد مايل به سرخى و شبيه دانهء سماق است . اما سرخى آن به سماق نمىرسد . گزينش : جالينوس فرمايد ميوهاش را نيز تناول كنند خوب است و تنها گلش مفيد نيست . مزاج : در دوم گرم و در آخر دوم خشك است . خاصيت : ورم و جوش را تحليل برد و لطيف است و بازكننده و گدازنده . زخم و قرحه : ضماد برگ آن در علاج سوختگى خوب است و زخمهاى بزرگ را بهم آرد و قرحههاى پليد را دواست . اگر برگ خشكيدهء آن را بكوبند و بر قرحههاى بادكرده و سست و گنديده پاشند سودمند است . مفاصل : اگر شربت شود و چهل روز پى اندر پى بخورند عرق النسا را از بين مىبرد و دواى درد سرين است . اندامان دفعى : ادرار بول و حيض كند . ثمر آن مرارهء سودا را بيرون راند . جانشين : هموزنش گورگيا و هموزنش بيخ كبر .
هليلج ( هليله ) :
به قول ديسقوريدوس همه هليله را مىشناسند و چندين گونه است . زرد نارسيده ، هليلهء سياه هندى كه رسيده است و چاقتر از نارسيده است . هليلهء كابلى از همه قسمتهاى هليله درشتتر است . و هليلهء چينى هم هست كه از همه باريكتر و ريزتر و سبكتر است . گزينش : بهترينش زرد بسيار زرد مايل به سبز سنگينوزن و پرمايه و سخت است . هليلهء كابلى هرآنچه پرگوشتتر و سنگينتر است