رويدادها و ويژگىهاى ذاتى « 8 » آن كشف كرد .
علل چهار گونهاند : مادى ، فاعلى ، صورى ، تمامى ( غائى )
1 - علل مادى : مقياسهائى « 9 » هستند كه با آن حالت تندرستى و بيمارى را مىتوان سنجيد .
نزديكترين چيز براى اين سنجش اندام يا روح « 10 » است و بعد از آن اخلاط و سپس اركان .
اين دو يعنى اخلاط و اركان ( عناصر اربعه ) حاصل از تركيب هستند با اينكه تغيير حالت هم در آنها حاصل مىشود . هرچه بدين منوال باشد سرانجام به نوعى وحدت مىانجامد و اين وحدت يا مزاج است و يا هيئت ( شكل ) . مزاج از استحالت پديد مىآيد و هيئت بحسب تركيب ايجاد مىشود .
2 - علل فاعلى : علل فاعلى موجبات و عواملى است كه تن آدمى را نگهميدارند و يا تغيير مىدهند « 11 » مانند هوا و متعلقات آن ، غذاها ، آبها ، آشاميدنىها ، تخليه « 12 » ، احتقان ( احتباس ) « 13 » ، محيط زيست ، مسكن ، فعاليت و استراحت تن و روان ، خواب ، بيدارى ، تغييرات سنين عمر ، جنسيت ( نر و يا ماده بودن ) ، پيشه ، عادات و چيزهاى ديگرى كه با تن آدمى در تماس هستند و با طبيعت سازگار يا ناسازگارند .
3 - علل صورى ( شكلى ) : اين علل عبارتند از : مزاجها ، قوائى « 14 » كه بعد از مزاجها پديد مىآيند ، و آميزهها ( تركيبها ) « 15 »
4 - علل تمامى ( غائى ) : علل تمامى عبارتند از كنشها . در شناخت كنشها شناسائى قوا و روحهائى كه حامل آن قوا هستند لازم است ، و بعدا درباره آنها بحث خواهيم كرد .
هامش
( 8 ) - لوازم الداتيه - در متن انگليسى : علائم و نشانهها .
( 9 ) - در نسخه انگليسى بجاى مقياسها « مواد و انواع انرژى » آمده است و در متن عربى چنين گفته مىشود : « هى الاشياء الموضوعة التى فيها تتقوم الصحه و المرض . »
( 10 ) - در نسخه انگليسى « اعضاء و روح آنها » آمده است .
( 11 ) - المغيره او لحافظة - و در متن انگليسى : « هم مانع تغيير و هم تقليلدهندهء تغيير در تن آدمى است » .
( 12 ) -Evacuation( 13 ) -Retention( 14 ) - از كلمه « قوه » معانى متفاوتى مانند « قدرت » ، « نيرو » و « انرژى » استنباط مىشود .
در خصوص « نيروى حياتى » ( روح ) ابن سينا آن را چيزى « مادى » مىدانسته است و اين امر از نظر علوم جديد منطقى و درست است زيرا « ماده » و « انرژى » قابل تبديل بهم و حالات متفاوتى از يكديگر مىباشند .
( 15 ) - تركيب در كتاب شرح داده شده است .