مى دانند آن را بجا آورد . پس كساني كه مجتهد نيستند ونمى توانند به احتياط عمل
كنند . واجب است از مجتهد تقليد نمايند .
مسأله 2 - تقليد در احكام عمل كردن به دستور مجتهد است . واز مجتهدي
بايد تقليد كرد كه مرد ، وبالغ ، وعاقل ، وشيعه دوازده امامي ، وحلال زاده ،
وزنده ، وعادل باشد . وعادل كسى است كه كارهايى كه بر أو واجب است بجا
آورد وكارهايى كه بر أو حرام است ترك كند ، به عبارت ديگر عادل كسى است كه
در جاده شرع مستقيم است وعملا از آن منحرف نمى شود ، ونيز مجتهدي كه
انسان از أو تقليد مى كند بايد اعلم باشد ، يعنى در فهميدن حكم خدا از تمام
مجتهدهاى زمان خود استادتر باشد .
مسأله 3 - مجتهد واعلم را از سه راه مى توان شناخت : أول آنكه خود
انسان يقين كند ، مثل آنكه از أهل علم باشد وبتواند مجتهد واعلم را بشناسد . دوم
آنكه يك نفر عالم عادل بلكه موثق كه مى تواند مجتهد وعلم را تشخيص دهد ،
مجتهد بودن يا اعلم بودن كسى را تصديق كند ، به شرط آنكه عالم ثقة ديگر با گفته
أو مخالفت ننمايد . سوم آنكه عده اى از أهل علم كه مى توانند مجتهد واعلم را
تشخيص دهند ، واز گفته آنان اطمينان پيدا مى شود مجتهد بودن يا اعلم بودن
كسى را تصديق كنند .
مسأله 4 - اگر شناختن اعلم مشكل باشد ، بايد از كسى تقليد كند كه گمان
به اعلم بودن أو دارد ، بلكه اگر احتمال ضعيفى هم بدهد كه كسى اعلم است
وبداند ديگرى از أو اعلم نيست ، بايد از أو تقليد نمايد ، واگر چند نفر در نظر أو
اعلم از ديگران وبا يكديگر مساوى باشند ، بايد از يكى از آنان تقليد كند . ولى
چنانچه يكى از آنان پرهيزكارتر در فتوى باشد بايد از أو تقليد نمايد .
مسأله 5 - بدست آوردن فتوى يعنى دستور مجتهد چهار راه دارد : أول
شنيدن از خود مجتهد . دون شنيدن از يك نفر عادل بلكه موثق كه فتواى مجتهد را
نقل كند . سوم شنيدن از كسى كه انسان به گفته أو اطمينان دار . چهارم ديدن در
توضيح المسائل ( فارسي ) — صفحة 4
مساهمون: السيد محمد صادق الروحاني
ص٤