مسأله 2274 - كسى كه دسترس به طلبكار خود ندارد ، چنانچه اميد نداشته
باشد كه أو را پيدا كند ، بايد طلب أو را فقير صدقه بدهد .
مسأله 2275 - اگر مال ميت بيشتر از خرج واجب كفن ودفن وبدهى أو نباشد
بايد مالش را به همين مصرفها برسانند وبه وارث أو چيزى نمى رسد .
مسأله 2276 - اگر كسى مقدارى پول طلا يا نقره قرض كند وقيمت آن كم شود
يا چند برابر گردد ، چنانچه همان مقدار را كه گرفته پس بدهد كافى است . ولى اگر
هر دو به غير أن راضى شوند اشكال ندارد .
مسأله 2277 - اگر مالي را كه قرض كرده از بين نرفته باشد وصاحب مال ، آن
را مطالبه كند ، لازم نيست كه بدهكار همان مال را به أو بدهد .
مسأله 2278 - اگر كسى كه قرض مى دهد شرط كند كه زيادتر از مقدارى كه
مى دهد بگيرد ، مثلا يك من گندم بدهد وشرط كند كه يك من وپنج سير بگيرد . يا
ده تخم مرغ بدهد كه يازده تا بگيرد ، ربا وحرام است ، بلكه اگر قرار بگذارد كه
بدهكار كارى براي أو انجام دهد ، يا چيزى را كه قرض كرده با مقدارى جنس
ديگر پس دهد ، مثلا شرط كند يك تومانى را كه قرض كرده با يك كبريت پس دهد
ربا وحرام است . ونيز اگر با أو شرط كند كه چيزى را كه قرض مى گيرد به طور
مخصوصى پس دهد ، مثلا مقدارى طلاى نساخته به أو بدهد وشرط كند كه
ساخته پس بگيرد ، باز هم ربا وحرام مى باشد . ولى اگر بدون اينكه شرط كند ،
خود بدهكار زيادتر از آنچه قرض كرده پس بدهد اشكال ندارد بلكه مستحب
است . مسأله 2279 - ربا دادن مثل ربا گرفتن حرام است وكسى كه قرض ربائى گرفته
مالك آن نمى شود ، ولى مى تواند در آن تصرف كند در صورتي كه علم به رضاى
مالك آن داشته باشد .
مسأله 2280 - اگر گندم ، يا چيزى مانند آن را به طور قرض ربايى بگيرد وبا آن
زراعت كند ، حاصلى كه از آن به دست مى آيد مال قرض دهنده است .
توضيح المسائل ( فارسي ) — صفحة 393
مساهمون: السيد محمد صادق الروحاني
ص٣٩٣