ولى چنانچه در چند حا گنج پيدا كند وهر كدام كمتر از نصاب باشد ولو مجموع
به د نصاب برسد خمس واجب نيست
مسأله 1812 - اگر دو نفر گنجى پيدا كننند كه قيمت آن به 105 مثقال نقره يا 15
مثقال طلا برسد ، اگر چه سهم هر يك آنان به اين مقدار نباشد بايد خمس آن را
بدهند .
مسأله 1813 - اگر كسى حيواني را بخرد ودر شكم آن مالي پيدا كند چنانچه
احتمال دهد كه مال فروشنده است ، بايد به أو خبر دهد ، واگر معلوم شود مال أو
نيست ، بايد به ترتيب ، صاحبان قبلي آن را خبر كند در صورتي كه احتمال دهد
مال آنها باشد وچنانچه معلوم شود كه مال هيچ يك آنان نيست خمس گنج
واجب نيست ، بلى در صورتي كه از مصارف سال أو زياد باشد خمس واجب
است يعنى حكم منافع كسب را دارد .
4 - مال حلال مخلوط به حرام
مسأله 1814 - اگر مال حلال با مال حرام بطورى مخلوط شود كه انسان نتواند
آنها را از يكديگر تشخيص دهد وصاحب مال حرام ومقدار آن ، هيچ كدام معلوم
نباشد ، بايد خمس تمام مال را بدهد وبعد از دادن خمس ، بقيه مال حلال مى شود
مسأله 1815 - اگر مال حلال با حرام مخلوط شود وانسان مقدار حرام را
بداند وصاحب آن را نشناسد ، بايد آن مقدار را به نيت صاحبش صدقه بدهد .
مسأله 1816 - اگر مال حلال با حرام مخلوط شود وانسان مقدار حرام را
نداند وصاحبش را بشناسد بايد يكديگر را راضى نمايند وچنانچه صاحب
مال راضى نشود ، در صورتي كه انسان بداند چيز معينى مال أو است وشك كند كه
بيشتر از آن هم مال أو هست يا نه ، بايد چيزى را كه يقين دارد مال أو است به أو
بدهد بقيه مال خود أو است ، واگر مال معين را نداند به أو تعلق دارد در صورتي كه
تمام مال تحت يد أو است با مراجعه به حاكم شرع حد أقل مقدارى را كه مى داند