و در فراخى توانائى آنان چيزى جز اين نبود ، كه آنچه در اينباره مىدانند ، و سخنان آشكارى را كه از پيمبر شنيدهاند ، به دوستان خود ، و به كسانى كه از گزند جان آسوده باشند ، بگويند . و كسانى كه آنها را از اينان شنيدند ، به ديگران گفتند تا آنجا كه گروههاى بىشمار ، پىدرپى آن را به ديگران رساندند .
بالاتر از آن ، خداوند برتر از همه چيز ، آگهى داده است ، كه پس از جدا شدن موسى - درود بر او بادا - از گروه پيروانش ، هنگامى كه براى ديدار پروردگارش مىرفت ، از دين برگشتند ، و گوساله پرستيدند ، و پيرو سامرى شدند ؛ با اين كه معجزهائى از موسى ديده بودند : مانند شكافتن دريا ، و گرداندن چوب دستى خود را به مار ، و درخشيدن و روشنى پراكندن دستش ، و معجزهاى ديگرى ، جز اين . با اين كه موسى در روزهاى شناختهشدهاى ، از آنان جدا گرديد ، و پيمبر - درود خداوند بر او و خاندانش بادا - به مردن از اين جهان بيرون رفت ؛ و چون چنين شد ، كه پيروان موسى از او بر گردند ، برگشتن گروه مسلمانان بيشتر شدنى خواهد بود .
بالاتر از آن خداوند برتر از همه چيز ، از اين آگهى داده است ، كه گروه مسلمانان ، از مسلمانى خواهند برگشت ؛ آنجا كه فرمود :
« وَ ما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ
« 1 »
»
محمد جز يكى از پيمبران نيست ، همانا پيش از او پيمبرانى درگذشتند ، پس اگر او بميرد ، يا كشته شود ، آيا شما به روش پدرانتان نخواهيد برگشت ؟
و پيمبر خدا - درود خداوند بر او و خاندانش بادا - گفت : « لتتبعن سنن من كان قبلكم حذو النعل بالنعل و القدم بالقدم ، حتى لو ان احدهم دخل حجر ضب لدخلتموه قالوا فاليهود و النصارى يا رسول اللّه قال فمن اذن » .
شما از روش و رفتار كسانى پيروى خواهيد كرد ، كه پيش از شما بودند ، پا در جاى پا ، و گام در جاى گام ، تا آنجا كه اگر يكى از آنان در پوشش سوسمارى درآمده باشد ، شما هم در آن خواهيد رفت ، آنان گفتند اى پيمبر خدا آيا يهود و
هامش
( 1 ) ال عمران 144 .