مىنهادند . و ساليان دراز ، و روزگارانى بر اين گذشت .
بلكه ناسازگاران با ما باور كردند ، كه همهء ياران پيمبر ، بر نادرستى اين سخن گرد آمدند و هيچ از آن يادى نكردند ، و هيچ آن را نشناختند ، و كارى كه بر اين گونه باشد ، بىگمان مىدانيم ، همهء اين پيشآمدها ، از آشكار كردن اين خبر روگردانكننده است ، و به پوشيده نگهداشتنش ، برانگيزاننده است ، و هيچ يك از اين سخنان ، نماند كه در آن با ما برابرى نكنند ، بلكه ناسازگاران با ما باور دارند ، كه همهء اين رفتارهائى كه كردند ، و آنها را شمرديم به جاى سر زده است ، و جز كارى كه بايد با ما بكنند ، نكردهاند ، و اين سخنان افزون بر آن است ، كه شيعه مىگويند . پس جدائى ميان اين دو گونه خبرها ، آشكار گرديد .
و كسى نمىتواند بگويد : از اين روش بر مىآيد ، چيزهاى ديگرى ، كه از دين پيمبر - درود بر او و خاندانش بادا - آشكار دانسته شده است ، به گروهى از مسلمانان ، ويژگى داشته ، و در گروههاى ديگر نباشد ، هرچند همگى در شناختن پيمبرى او ، با يكديگر ، انباز باشند ، و پذيرفتن چنين چيزى نادرست است .
اين سخن از آن روى ناگفتنى است ، كه اگر در آنچه گفتند ، همان پيشآمدهائى كه در رسيدن سخن آشكار ، از پيمبر دربارهء امام بودن امير مؤمنان ، روى داد ، سر مىزد ، و گفته شد ، پيش از شنيدنش ، سخنانى ناسازگار با آن را باور كرده بودند ، و پوشيدهكارى بر آنان روى داد ، و كسانى كه آن آگهى را از پيمبر آورده بودند ، با آنان به دروغگو بودن ، برخورد كردند ، در اين صورت ، آنچه مىگويند درست بود ، اما با اين كه مىدانيم ، در مورد آنها ، هيچيك از اين پيشآمدها نبوده است ، هيچگونه روا نيست ، اينها را به مانند آن بدانيم .
پس اگر بگويند : از بكريه و عباسيه جدا شويد ؛ زيرا آنان ادعا دارند ، دربارهء يار خودشان ، سخنانى آشكار از پيمبر رسيده است ، و از همان راهى كه مىرويد ، با شما برابرى مىكنند .
گفته خواهد شد : جدائى ميان ما با آنان كه يادآور شديد ، براى چند چيز آشكار است :
تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 849
مساهمون: الشيخ الطوسي
ص٨٤٩