به امام ديگرى باشد ، و گرنه اينكه گفتيم ، شدنى بودن بيراهه رفتن گروه مسلمانان ، نيازمندى به بودن امام را فراهم مىكند ، درهم خواهد شكست ؛ و اينكه مىگويند ، گروه مسلمانان پيشرو امام هستند ، سخنى نادرست است ؛ زيرا اگر چنين باشد ، مىبايست ، گروه مسلمانان ، پيشوا براى امام باشند ، و بايد او از گروه مسلمانان فرمانبردارى كند ، آنچنان كه او چون پيشرو مسلمانان است ، براى آنان امام مىباشد ، و بر مسلمانان است ، كه او را فرمانبردارى كنند ، و بنابر آنچه همهء مسلمانان بر آن گرد آمدهاند ، اين سخن نادرست است ؛ زيرا هيچكس نمىگويد ، بايد امام به فرمان گروه مسلمانان كار كند ، و نيز نمىگويند كسانى كه زير سرپرستى امام هستند ، براى امام پيشوا مىباشند .
بالاتر از آن چنانچه روا باشد بيراهه رفتن از امام سر بزند ، بدان مىكشد كه چيزى به خودش نيازمند گردد ؛ و اين سخنى نادرست است ؛ زيرا هركس در كارى كه ديگرى به او نيازمند است ، او هم به آن ديگرى ، نياز داشته باشد ، چنين كسى ، به خودش نيازمند شده است ، و اين سخنى بيهوده است .
پس اگر بگويند : بنابراين بايد بپذيريد ، كسانى كه زير سرپرستى امام مىباشند ، از بيراهه رفتن و پوشيده ماندن چيزى ، بر آنان بازداشته شدهاند ؛ زيرا با يارى دادن آنان امام بر انجام دادن كارها گشادهدست مىگردد ، و اگر آنان از بيراهه رفتن و پوشيده ماندن كارها ، بر آنان بازداشته نشده باشند ، به مردم ديگرى كه زير سرپرستى ايشان و پيشرو آنان باشند نيازمند خواهند گرديد ، و مىبايست ، گروههاى بىپايان وجود داشته باشند ، كه هرگروهى ، زير سرپرستى ديگرى باشد ، و يا به گروهى ، پايان يابد ، كه زير سرپرستى باشند ، و از بيراهه رفتن و پوشيده ماندن كارها بر آنان ، بازداشته شده باشند .
گفته خواهد شد : كارى را كه خداوند برتر از همه چيز ، بايد انجام بدهد ، اين است ، كه امام را به وجود آورد ، و او را به پيشوائى به پا دارد ، و چيزى كه راست گفتن او را نشان دهد ، پديد آورد ، و به كسانى كه زير سرپرستى اونيد ، بنماياند ، كه بايد به فرمانش كار كنند ، و چون گشادهدستى امام جز با يارى كردن كسانى كه
تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 801
مساهمون: الشيخ الطوسي
ص٨٠١