خواهيم گفت : اما اينكه مىدانيم آنان انگيزههاى فراوان به برابرى كردن با قرآن داشتند ، آشكار است ، و نيازى نيست ، هيچ دشوارى بر خود هموار كنيم ، و براى ثابت كردنش دليل بياوريم ؛ و با اينكه پيمبر - بر او درود بادا - آنان را به برابرى كردن با آن خواند ، چگونه مىشود ، از آوردن دليل بىنياز نباشيم ، با اين كه آنان مردمى بودند ، كه از بسيار چيزها ، خوددارى مىكردند ، و از بسيار چيزها ننگ داشتند ، و از تن به خوارى دادن ، و بازگشت كردن از دينهايشان ، و از دست بازداشتن از سرورىها ، خوددارى مىكردند ، و نمىخواستند ، پس از آنكه ديگران پيرو آنان بودهاند ، اكنون خودشان پيرو ديگرى باشند . و با اينكه پيمبر آنان را به بيزارى جستن از پدران و فرزندان فرمان مىداد و با هركسى در دين او ناسازگارى داشت ، هرچند نزديكان و وابستگانشان باشند ، به روياروئى كردن با آنان وا مىداشت و با اينكه مردم عرب ، مىدانستند ، اگر با قرآن برابرى كنند ، همهء اينها از ميان برداشته شده و نابود خواهد گرديد ، آيا انگيزهاى از اين استوارتر ، يافت خواهد شد ؟
و چگونه مىشود ، به برابرى كردن با قرآن ، انگيزه نداشته باشند ، با اينكه دشوارى جنگها ، و از دست دادن جانها و دارائىهائى را برخود هموار كردند ، سخنان دشنامآميز گفتند ، سنگسار كردند ، بدگوئى كردند ؛ و همهء اينها شناخته شده است . هرچند هيچيك از اين كارهائى كه انجام دادند ، آنان را بىنياز نكرد ، و نتوانستند ، كار پيمبر را از ميان ببرند .
اما اينكه گفتند ، بر آنان پوشيده بود ، كه در چه چيز از ويژگىهاى قرآن از آنان خواسته شده است ، با آن برابرى كنند ، و روشن كردنش بر آنان دشوارى داشت ، اين پوشيدگى و دشوارى در جائى رواست پيدا شود ، كه خردمندان در كارى روشن نباشند ، اما كارى كه بر هر خردمندى آشكار است ، در چنين كارهائى ، پوشيدگى ، راه پيدا نمىكند ، و روا هم نيست ، در آن پوشيدگى پديد آيد . و كارى كه خواسته شده است ، در آن برابرى كنند ، روا نيست براى خردمندان ، در آن پوشيدگى روى بدهد ؛ و براى مردم درس نخوانده و كودكان نيز پوشيدگى روى
تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 726
مساهمون: الشيخ الطوسي
ص٧٢٦