بالاتر از آن ، بسيار شدن مسلمانان ، پس از رفتن آنان از مكه بوده است ، و مىبايست ، هنگامى كه در مكه بودند ، كسانى با قرآن برابرى كرده باشند ؛ و چنانچه در آن هنگام ، آن سخنان به مردم گفته شده بود ، آشكار شدن مسلمانان و نيرومندى و برندگى آنان ، كه پس از آن آشكار شد ، هيچ اثرى در آن نداشته است .
و چنانچه بگويند : برابرى كردن با قرآن ، در آن زمان انجام نگرديده ، و پس از رفتن مسلمانان از مكه انجام شده است .
گفته خواهد شد : برابرى نشدن با قرآن در درازى سيزده سال با اين كه گسيخته شدن روش هميشگى كار در آن دوران ثابت شده است براى معجز بودنش بس است .
و براى همين است كه اگر امروز كسى با قرآن برابرى كند به معجز بودنش در آن هنگام و به ناتوان بودن آن مردم از برابرى كردن با آن زيانى نمىرساند .
بالاتر از آن ديگرى را با خدا انباز گرفتن و كافر بودن هرچند پس از رفتن مسلمانان به مدينه ، در آن شهر و در نزديك آن سست گرديد اما در شهرهاى ديگر كافر بودن استوار ماند و مىبايست مردم آن شهرها با قرآن برابرى كرده باشند و آنچه را به آن با قرآن برابرى مىكردهاند بايد آشكار ساخته باشند ، تا براى مردم از نادرستى قرآن پرده برداشته باشند ، و چنانچه جز شهرهاى روم و شهرهاى پارس ، به جاى نمانده باشند همانها بس بودند و در شهرهاى روم كفر ورزيدن تا امروز كه ما هستيم هنوز استوار است و شهرهاى هند و جز آنها به همين گونهاند و با اين همه شنيده نشده است كسى در آن شهرها با قرآن برابرى كرده باشد با اين كه آنان آزمندترين مردم بودند كه مسلمانى را نابود گردانند و همهء اينها دليل بر آن است كه با قرآن برابرى نشده است .
بالاتر از آن ترس از مسلمانان از بد گفتن و دشنام دادن پيمبر جلوگيرى نكرد پس چگونه مىشود از برابرى كردن با قرآن جلوگيرى كرده باشد .
بالاتر از آن ، بنابر اين كه روا بدانيم با قرآن برابرى شده باشد و به مردم نرسيده باشد بايد روا باشد گروهى در زمان خود پيمبر يا پس از آن ادعاى پيمبرى
تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 722
مساهمون: الشيخ الطوسي
ص٧٢٢