يكديگر شنيدهاند ، آنچنان كه معجزههاى پيمبر خودتان ، و سخنانى آشكار كه از امامانتان رسيده است ، بر دليل تكيه مىكنيد كه مىگوئيد گروهها پىدرپى آنها را از يكديگر شنيدهاند .
خواهيم گفت : اگر با دليل دانسته باشيم ، اين سخن از گروههاى پىدرپى شنيده شده است ، بايد بدانيم شرطهائى كه براى پىدرپى شنيده شدن آن بايد باشد ، در همهء گروههائى كه ميان ما و موسى - بر او درود بادا - بودهاند ، وجود داشته است .
زيرا اگرچه يهوديان ، در اين زمان بسيارند ، اما رواست ريشههاى آنان كم باشند ، و شايد كسانى در ميان باشند ، كه به گفتارشان تكيه نتوان كرد ؛ پس از كجا مىتوانيد بگوئيد آن چگونگىهائى كه بايد ، در گروههاى پىدرپى موجود باشد ، در همهء اين گروههاى پىدرپى وجود داشته است .
بالاتر از آن ، بسا گفته شده باشد ، در زمان بخت نصر گروههائى كه يكى از ديگرى پىدرپى اين سخن را از موسى ، آورده بودند ، ريشهكن شدند ؛ زيرا او يهوديان را كشت ، و آنان را از بن بركند ، و جز اندكى از آنان كه بهانهجوئى از آگهى دادنشان بريده نمىشود ، در جاى نماندند . و گمان مىبرم پىدرپى بودن اين آگهى ، به گونهاى دانسته نشده باشد ، كه گمانپذير نباشد . پس رواست ، در آن گمان برده شود ؛ و هرچه روا باشد در آن گمان بيايد ، از باور كردن اين كه جز آن نباشد ، جلوگيرى خواهد كرد .
پس اگر بگويند : ما گذشتهء يهوديان را به همان چيزى ثابت مىكنيم كه مسلمانان گذشتهء خودشان را بدان ثابت مىكنند ؛
خواهيم گفت : گذشتگان مسلمانان در آنچه آوردند ، اگر سست يا بريده شده بود ، برابر با آنچه كارها هميشه بر آن مىگذرد ، مىبايست ما آن را بشناسيم ، و زمان بريده شدنش را يا زمان سست شدنش را با اين كه به زمان ما نزديك بوده است ، بايد بدانيم ؛ زيرا مانند چنين چيزهائى كه به زمان ما نزديك بودهاند ، روا نيست پوشيده گردد و هرچند اگر زمانش دراز مىبود ، روا مىگرديد پوشيده شوند . و مىشود آنچه را يهود ، مىآورند ، سست شده باشد ؛ و پس از سست شدن نيرومند
تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 712
مساهمون: الشيخ الطوسي
ص٧١٢