شمردن به دل نام نهاده نشده است .
پاسخ مىگوئيم ، ما آشكار كرديم ، مؤمن كسى است كه به دل مسلمانى را راست بشمارد نه راست شمردنى كه به زبان وابستگى داشته باشد ؛ پس آنچه گفتند روئى ندارد .
و نيز گفتهاند : اگر ايمان راست شمردن به دل باشد ، مىبايست ، كسى را كه در انديشيدن زمان مىگذراند ، مؤمن بگويند ؛ زيرا در اين هنگام كه مىانديشد چيزى را راست نمىداند ، و خداوند برتر از همه چيز را نمىشناسد .
گفته مىشود ، كسى كه زمان را در انديشيدن ، مىگذراند ، اگرچه خداوند برتر از همه را نمىشناسد ، اما او در اين هنگام به چيزهائى كه بايد آنها را بشناسد آگاه است و آنها را راست مىداند و براى همين است كه او را مؤمن مىنامند .
و گفتهاند برابر با آنچه گفتيد ، بايد كسى را كه خداوند و پيمبرش را راست مىداند ، درست ايمان گفت ، هرچند در همهء كارهائى كه بايد انجام بدهد فروگزارى كرده باشد ، و همهء كارهاى بد را انجام داده باشد .
گفته مىشود ما همين را مىگوئيم ؛ زيرا كسى كه خداوند و پيمبرش را بشناسد ، و به همهء كارهائى كه بايد انجام بدهد دانا باشد ، و آنها را راست بداند ، ما او را داراى ايمان درست مىناميم ، و آيا در چيزى جز اين گفتگوئى هست .
پس اگر بگويند : اينكه خداوند برتر از همهچيز ، فرموده است :
« وَ ما أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفاءَ وَ يُقِيمُوا الصَّلاةَ وَ يُؤْتُوا الزَّكاةَ وَ ذلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ »
اينكه مىفرمايد :
« وَ ذلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ »
به همهء آنچه گذشت بازگشت دارد ؛ پس بايد همهء آنها دين باشد ، و دين همان مسلمانى است ؛ زيرا خداوند مىفرمايد :
« إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ »
و ايمان و اسلام يك چيزند ؛ زيرا خداوند مىفرمايد :
« وَ مَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلامِ دِيناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَ هُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخاسِرِينَ »
.
و براى اينكه خداوند برتر از همهچيز ، در آنجا كه مىفرمايد :
« فَأَخْرَجْنا مَنْ كانَ فِيها مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ، فَما وَجَدْنا فِيها غَيْرَ بَيْتٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ »
، مسلمانان را از