دانسته شده است ، ناسازگارى كند ، و در مانند چنين چيزهائى ، هيچ پوشيدگى نيست ، كه از روش گروه اماميه است ؛ زيرا شك آوردن در آن ، به امامى بودن ، زيان مىرساند . و چيزهاى ديگرى كه در آن گفتگو دارند ، چنين نيستند ؛ زيرا روش هاى امامان - بر ايشان درود بادا - دربارهء آنها به يقين دانسته نشده است و كار در آنها پوشيدگى و بهم آميختگى دارد .
اما گفتگوهائى كه دربارهء صفتهاى امام ، و دربارهء خود آنان هست ، از چيزهائى است كه همگى بر آن گرد آمدهاند و ناسازگار بودن در آنها جز كافر شدن چيزى نيست و آن به مانند يكتا دانستن خداوند ، و پيمبرى مىباشد .
اين الفاظ سيد مرتضى است ، و يا بيشتر الفاظ او مىباشد ، كه در كتاب ذخيره ، يادآور شده است ، و ما آنها را بر همان روى آورديم .
اما در مورد كسانى كه در شاخههاى مورد گفتگو ميان مسلمانان ، با يكديگر ناسازگارى دارند ، بر من آشكار نشده است ، كه همهء گروه اماميه بر كافر بودن چنين كسانى گرد آمده باشند . و آنچه دانسته شده اين است ، كه آنان كسانى را كافر مىدانند كه در ريشهها با آنان ناسازگارى دارند ، و آن يكتا دانستن خداوند ، و درست كارى او ، و پيمبرى و امامت مىباشد . و در اين باره بايد انديشيد .
اما ايمان : راست شمردن به دل است . و به آنچه ( تنها ) بر زبان بگذرد ، نمىتوان تكيه كرد . و هركس خداوند و پيمبرش را بشناسد ، و از آنچه به گفتهء خداوند ، بايد بداند آگاه باشد ، و همه را بر زبان آورد ، و راست و درست بشمارد ، او مؤمن است .
كفر درهمشكنندهء ايمان است ، و آن در دل نادرست دانستن چيزهائى است كه خداوند برتر از همه ، شناختن آنها را واجب گردانيده است و با دليلهاى شرعى ، مىدانيم با نادرست دانستن آنها در دل ، شكنجهء هميشگى بسيار ، سزاوار مىشوند .
و ميان گروه مرجئه كسانى هستند كه مىگويند ، ايمان داشتن ، به ويژه راست شمردن به زبان است ، و به همينگونه كافر بودن نادرست شمردن به زبان است .
تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 639
مساهمون: الشيخ الطوسي
ص٦٣٩