كار بد فرمان دادن ، بد است ؛ بايد چيزى كه آن را بد گردانيده همان اراده كردن كار بد باشد .
و در مورد توانائى داشتن بر كار بد ، نمىبايد چنين سخنى گفته شود ؛ زيرا توانائى اثرى به جز پديد آوردن كار ندارد ؛ نه كارى را بد مىگرداند و نه علت بدى كارى را فراهم مىكند .
و نيز اگر خداوند كار بد را اراده كند ، مىبايست ، دوستدار آن باشد و بدان خوشنود گردد ، زيرا خوشنودى و دوست داشتن همان اراده مىباشند كه بر پارهاى از روىها پديد مىآيند ؛ و ما اين را « در مقدمهاى بر علم كلام » آشكار كرديم ؛ و همهء مسلمانان بر اين هماهنگ مىباشند كه هركس بگويد خداوند كار بد را دوست دارد و بدان خوشنود است ، كافر شده است . و همانا خداوند برتر از همه چيز ، فرموده است :
« وَ مَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْماً لِلْعِبادِ »
،
« وَ مَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْماً لِلْعالَمِينَ »
و فرموده است :
« يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ ، وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ »
و از بزرگترين دشواريها كافر بودن ، و انجام دادن كارهاى بدى است كه شكنجههاى بزرگ بدان سزاوارى حاصل شود .
و خداوند برتر از همه چيز فرموده است :
« وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ »
و اين لام بدون هيچ گفتگوئى براى تعيين غرض است ، زيرا اگر لام تعيين عاقبت مىبود مىبايست دروغ باشد .
اما كارهائى را كه كسان غيرمكلف و بىخرد « از مردم ، و چهارپايان » انجام مىدهند ، روا نيست كه خداوند آنها را اراده كند و نه آنكه ناپسند داشته باشد زيرا اينگونه كارها به راه بيهوده كارى مىروند ، و اراده كردن كارهاى مباح در سراى تكليف به همينگونه است زيرا هيچ هدفى در اين گونه كارها نيست ، و اگر نيكى در اين گونه كارها روى بدهد روا خواهد بود كه خداوند آنها را اراده كند .
اما دربارهء خوردن و نوشيدن در بهشت ، ميان مردم كسانى هستند كه مىگويند :
به همان دليل كه گذشت ، روا نيست خداوند اين كارها را اراده كند ؛ و پارهاى از آنان آن را براى بيشتر شدن خوشى فراخى يافتگان روا دانستهاند و گفتار خودشان را به فرمودهء خداوند :
« كُلُوا وَ اشْرَبُوا هَنِيئاً بِما أَسْلَفْتُمْ فِي الْأَيَّامِ الْخالِيَةِ »
وابستگى