و كسى نمىتواند در درست بودن اين خبر ستيزهگرى كند ؛ زيرا آن دليلهائى كه براى درست بودن خبر نخست ، آورديم ، همانها بدون كم و بيش ، درستى اين خبر را مىرسانند ؛ و آن دليلها ، پىدرپى آوردن گروههاى بسيار ، از شيعه بود . و هر دو گروه ، كه با هم ناسازگارند ، بر درستى اين خبر نيز گرد آمدهاند . و همهء گروه مسلمانان درستى آن را پذيرفتهاند ، با اين كه در گسترش دادن معنى آن ، با يكديگر ناسازگارى دارند . و نيز گروه ناسازگار با ما اين خبر را در كتب صحيح خودشان ، آوردهاند . و روز شورا خود امير مؤمنان اين خبر را گواه آورد . و روىهاى ديگرى كه براى درستى خبر نخست بود ، براى درستى اين نيز هست ؛ و روئى ندارد ، كه دوباره در آن سخن بگوئيم .
پس اگر بگويند : هارون در روزگار زنده بودن موسى مرد ، و براى او پايگاهى با موسى پس از مرگش ، پديد نيامد ؛ پس چگونه شما اين خبر را دليل مىآوريد ، كه امير مؤمنان پس از مردن پيمبر - درود خداوند بر آنان بادا - امام گرديد .
گفته خواهد شد : هارون هنگام زنده بودن موسى جانشين او گرديد ، و از كسانى بود ، كه اگر تا پس از مرگ موسى زنده مىماند ، همان جانشينى كه داشت ، پابرجا مىماند ؛ آنچنان كه جانشينىاش را پيمبرى او فراهم كرد و چنانچه پيمبرى او نبود ، بايد جانشينى پيمبر هم برايش نباشد ؛ اما كار جانشينى امير مؤمنان - درود خداوند بر او بادا - چنان است ، كه چون تا پس از مرگ پيمبر ، زنده ماند ، پس بايد جانشينى او هم پايدار بماند .
پس اگر بگويند : چرا گمان مىبريد ، كه اگر هارون زنده مىماند جانشينى موسى - درود بر او بادا - برايش پايدار مىماند .
گفته خواهد شد : زيرا چون اين پايگاه ، هنگامى كه زنده بود ، برايش استوار گرديد ، پس روا نخواهد بود ، از آن پايگاه بيفتد ؛ زيرا پايگاه بزرگى است و كسى كه پيمبرى برايش استوار گردد ، روا نيست از آن پايگاه فرود آيد ؛ زيرا فرود آمدن او از اين پايگاه ، چنين فراهم مىكند ، كه بيشترين گريز را از او داشته باشند .
تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 890
مساهمون: الشيخ الطوسي
ص٨٩٠