در درستى آن شك كرد ، پس هيچ خبرى بر اين گونه يافت نخواهد شد .
بالاتر از آن ، همهء گروه مسلمانان اين خبر را درست دانستهاند ؛ هرچند در گسترش دادن معنى آن با هم ناسازگار باشند . و هيچ يك از مسلمانان در اين راه گام ننهاده كه بگويد ، اين خبر نادرست است ؛ و چنانچه كسى بگويد درست نيست ، از سرزنش كردن مردم تهى نخواهد ماند ؛ زيرا گفتن اين سخن نزديك به آن است ، كه گفته باشند ، همهء گروه مسلمانان بيراهه رفتهاند ، و همگى بر اين سازوارند ، كه همهء مسلمانان بيراهه نخواهند رفت . و آنچه از سجستانى آورده شده است ، كه او اين خبر را نادرست دانسته است ، او چنين چيزى نگفته است ، و او مسجدى را كه در آن زمان در غدير خم شناخته شده نادرست دانسته و گفته است اين مسجد كهنه نيست ، و در آن زمان نبوده است ، و خود خبر را نادرست نشمرده است ، و از اين كه طبرى او را براى نادرست دانستن خبر از ديگران جدا گردانيده است ، دور است .
و چنانچه او اين خبر را نادرست بداند ، بر او چيرگى جسته مىشود ، كه همهء مسلمانان پيش از او ، و پس از او بر درست دانستن اين خبر گرد آمدهاند .
و نيز هيچ گفتگوئى در اين نيست ، كه امير مؤمنان - بر او و خاندانش درود بادا - روز شورا به همين خبر بر آنان چيرهجوئى كرد ، و هيچ يك آنان نگفت ريشهاى براى اين خبر نيست ، بلكه همگى بر زبان خود گفتند درست است ، و درستى آن را پذيرفتند .
و نيز هرگاه پس از اين آشكار گردانيم ، كه اين خبر پيشوا بودن او را فراهم مىكند ، نه چيز ديگر را درست بودن آن نيز براى ما ثابت شده است ؛ زيرا هركس از اين راه مىرود ، كه اين خبر پيشوا بودنش را فراهم مىكند ، در درست بودن آن هيچ شكى ندارد و كسى كه مىگويد يكانهائى باشمار ، آن را آوردهاند ، بدان نمىرود كه پيشوا بودن او از اين خبر برآيد . پس جدا كردن اين دو گفتار از يكديگر بيرون رفتن از سخنى است ، كه همهء مسلمانان بر آن گرد آمدهاند .
اكنون كه درست بودن اين خبر ثابت گرديد ، دليلى كه مىرساند از كلمهء « مولى » در زبان عرب شايستهتر به دست مىآيد ، اين است كه مردم زباندان ، آن را
تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — صفحة 877
مساهمون: الشيخ الطوسي
ص٨٧٧