نتيجه آنقدر گريه كرد كه چشمانش سفيد گرديد ، در حالى كه نمىدانست او مرده است .
من به چشم خود ديدم كه چهارده تن از اهل بيتم در يك سپيده دم كشته شدهاند ، آيا مىخواهيد كه اندوهشان از دلم برود ؟ » « 1 »
نقش امام زين العابدين ( ع ) در استمرار پيام
امام ( ع ) نقش خويش را در استمرار بخشيدن به رسالت حسينى ، تثبيت پايهها ونتايج آن و تربيت مردم بر اساس آن ، به نيكوترين وجهى ايفا نمود ؛ و اين كار به شيوههاى زير انجام مىپذيرفت :
1 . تثبيت امر امامت : حكومت ستمگر و هيئت حاكمه مىخواست و دوست داشت كه پس از حسين ( ع ) همه چيز رو به خاموشى برود . امّا امام سجاد ( ع ) با نقش خويش اثبات كرد كه امامت امرى بيرون از چارچوب ارادهء بشر است . كارى خدايى است و لطف و عنايت ويژهء خداوند همراه آن است . آنچه را كه ميان او و عمويش محمّد بن حنفيه « 2 » گذشت ، بايد بر همين موضوع حمل كرد . مؤيّد آن مطالبى است كه اندكى پيش از اين در روايت ابو خالد كابلى آورديم .
2 . تربيت مردم : امام ( ع ) با برخوردارى از نيرو و موهبت الهى ، اقدام به تربيت مردم كرد ، از راه سخنانش و نيز موعظههايى كه بسا در روز جمعهو در مسجد الرسول ( ص ) ايراد مىفرمود . روشن است كه حضور مردم در روز جمعه با ديگر روزها تفاوت دارد .
ورّام بن ابى فراس از سعيد بن مسيب نقل مىكند كه گفت : « على بن الحسين ( ع ) مردم را در هر جمعه در مسجد الرسول ( ص ) موعظه مىكرد و با اين سخنان آنان را به ترك دنيا و روى آوردن به آخرت ترغيب مىكرد » . « 3 »
3 . پراكندن معارف الهى : از آنجا كه امام ( ع ) در شرايط سياسى بسيار سخت به سر مىبرد ، طبيعى است كه نمىتوانست به نحو دلخواه وارد ميدان شود . از اين رو مىبينيم
هامش
( 1 ) . كشف الغمّة ، ج 2 ، ص 102 .
( 2 ) . ر . ك : الاحتجاج ، ج 2 ، ص 147 و 151 .
( 3 ) . تنبيه الخواطر ، ص 366 .