مناقشه در نكتهء ششم :
با فرض اين باز هم مانعى وجود ندارد كه جابر از ديگران براى زيارت پيشى گرفته باشد و عنوان نخستين زائر بر او صدق كند . بلكه از روايات چنين استفاده مىشود كه جابر آز آنان پيشى گرفت ، چون سيّد ابن طاووس مىگويد : پس به قتلگاه رسيدند و جابر بن عبدالله را ديدند . « 1 » از اين رو نتيجه مىگيريم كه هر چند ديدار در يك روز صورت گرفته ، امّا تشرّف به زيارت قبر در يك زمان نبوده است - نظريه برگزيده در اين مسأله خواهد آمد .
مناقشه در نكته هفتم :
يكم : وجود قدر مشترك داشتن راه مدينه و عراق چيزى است كه از لهوف استفاده مىشود . اما در نقل ابن نما - كه مقدّم بر لهوف است - چيزى در اين باره ديده نمىشود .
بنابر اين چنانچه اهل بيت از خود شام قصد رفتن به كربلا را گرفته باشند مىتوانستند از مسير شمال دمشق خارج شده ، و با پيمودن راه آباد سلطانى ( كه قدر مشترك ندارد ) به كربلا بازگردند .
دوم : اشكال كننده وجود قدر مشترك را به دو دليل نفى كرده است :
الف - استناد به گفتهء كسانى كه در روزگار وى آنجا رفت و آمد داشتند . ولى اين كافى نيست ، زيرا راهها پيوسته در حال تغيير و تبديلند ؛ و نمىتوان پنداشت كه بيش از هزار سال از عمر راهى بگذرد و به همان حال نخست خود باقى باشد . از اين رو مسأله نياز به تحقيق و تتبع بيشتر دارد .
ب - تكيه ايشان بر ملاحظه طول جغرافيايى اين سه سرزمين . اين نيز در اين مقام مشكلى را حل نمىكند . چرا كه راهبه منافع عمومى كسانى - از اهالى آن مناطق - كه آن را طى مىكنند باز مىگردد . از اين رو بسيار ديده مىشود كه براى عبور از شهرها و روستاهاى خاصى راه طولانى مىشود ؛ چرا كه مقصود تنها مبدأ و مقصد نيست . بنابراين در سفرهاى هوايى ملاحظهء طول جغرافيايى شهرها كاربرد دارد .
ج - ملاحظهء نقشهء جغرافيايى ، وجود قدر مشترك را در يك مسير شام به عراق تأييد مىكند ، پس از خروج از دمشق و سپرى ساختن حدود 115 كيلومتر از سمت جنوب ،
هامش
( 1 ) . الملهوف ، ص 225 .