وارد دمشق شدند » و الحاق سر شريف به جسد مطهّر ، طبق نقل ناسخ ، در بيستم ماه صفر و در اربعين دوم بوده است . كسى كه معتقد به قول دوم است مىگويد : ماندن اهل بيت ( ع ) در كوفه به گونهء اختصار نبود . از شهرها ، سرزمينها و روستاها گذشتند و ده روز در نزديكى ميافارقين ، سه روز در نصيبين و سه روز در بيرون شام توقّف كردند ، كه با مدّت توقّفشان در زندان كوفه و غيره نزديك بيست روز مىشود . پس چگونه در بيستم صفر سال نخست كه شهادت در آن واقع شد ، رسيدند ، خدا بهتر مىداند . بنا هم بر اين نبود كه حركت و آمدنشان از شام به كربلا به طريق اعجاز صورت پذيرد . بنابر اين من در اين مسأله از توقف كنندگان هستم . اما مشهور نزد عوام الناس در سال نخست است ، با آنكه از ظاهر شمارى از تواريخ برمىآيد كه دوران توقفشان در شام از يك ماه كمتر نبوده است » . « 1 »
برخى از علما بازگشت در اربعين اول را از اساس نفى كرده و به طور جدّ آن را بعيد شمردهاند ؛ كه از جمله اينهايند :
1 . سيّد بن طاووس ؛ وى در اقبال الاعمال گويد : من در كتاب مصباح خواندم كه حرم حسين ( ع ) همراه سرورمان على بن الحسين ( ع ) در روز بيستم صفر به مدينه رسيدند . در غير مصباح يافتم : « آنان در راه بازگشت از شام در روز بيستم صفر به كربلا نيز رسيدند » .
اين هر دو بعيد مىنمايد ، چرا كه ابن زياد طىّ نامهاى به يزيد ماجرا را برايش نوشت و براى بردنشان اجازه گرفت ؛ و تا رسيدن پاسخ آنها را نفرستاد . اين خود نيازمند حدود بيست روز يا بيشتر است . زيرا نقل شده است كه وقتى آنها را به شام برد ، مدّت يك ماه را در جايى كه آنان را از سرما و گرما حفظ نمىكرد بودند . صورت قضيه نيز اقتضا مىكند كه رسيدنشان به كربلا يا مدينه بيش از چهل روز طول كشيده باشد . اما اينكه به آنها اجازه بازگشت به كربلا داده باشند ، امكان دارد ، ولى در روز بيستم صفر به آنجا نرسيدند . چرا كه بنا بر نقل ، آنها و جابر بن عبدالله انصارى همزمان رسيدند . در حالى كه اگر جابر از حجاز براى زيارت آمده باشد ، رسيدن خبر به آنجا و آمدن وى ، خود بيش از چهل روز طول مىكشد . بر فرض اينكه جابر از حجاز ، يا كوفه يا جايى ديگر رسيده باشد نيز قضيه به همين صورت است . « 2 »
هامش
( 1 ) . مقتل الامام الحسين ( ع ) - نسخهء خطى - ص 285 ( جلد اول اين كتاب با تحقيق نويسنده به چاپ رسيد ) .
( 2 ) . اقبال الاعمال ، ص 589 .