امور و انتظام حكومت و لذت پيروزى و انتقام را بهتر از اين تصور كند و نمايش دهد ؟
و آيا در توان و امكان هيچ كس هست كه دشمن خويش را چنين با قدرت استدلال بكوبد و پشيمان سازد ، و به آنچه آن حضرت با آن كلمات رسيد برسد ؟ آن هم با آن وضعيتى كه از او مىدانيم ! سپس حضرت به اين اندازه هم بسنده نكرد و بر آن شد تا براى يزيد و كسانى كه نزدش حضور داشتند ، ذلّت باطل و عزّت حق و بىاعتنايى و بىتوجهى خويش را به قدرت ، حكومت و هيبت و ترس به نمايش بگذارد . زينب ( س ) در صدد بر آمد تا بىمقدارى و بىارزشى و زشت كردارى و پستى اصل و فرعش را به او بشناساند . « 1 »
مرحوم فكيكى مىنويسد : « بياييم با هم دربارهء اين خطبهء آتشين تأمل كنيم ؛ كه چگونه ميان فنون بلاغت و روشهاى فصاحت و سخنورى و ميان معانى حماسه و قدرت استدلال و نيروى رويارويى و دفاع در راه آزادى حق و اعتقاد ، با چنان صراحتى جمع كرد كه از فرو رفتن شمشير در ژرفاى قلب نافذتر و از فرو رفتن نيزه در بدن انسان در ميدانهاى پيكار و مبارزه تيزتر بود . براى يزيد جهيدن بر نيش افعى و سوار شدن بر نوك نيزه از شنيدن اين استدلال كوبنده كه پرورش يافتهء مجد و شرف در روى طاغوتهاى بنى اميه و فرعونهايشان در كاخهاى افتخار و مجالس دولتهاى هِرَقْلى و اشرافىگرى زشت كوبيد ، آسانتر بود . اين خطبهء كوبندهء تاريخى پيوسته از قهرمانيهاى آن بانوى جاودانه و دليرى بىمانندش حكايت مىكند . نفس قوى ، حساس و شاعر او الگوى اخلاقى عالى و برتر بود ؛ و اين ادبيات جاندار براى هميشه روزگار و نسلى پس از نسل و هر ياد كردى از واقعهء خونين و دردناك طف براى سركشان ستمگر ، كوبنده خواهد بود . « 2 »
نگاهى گذرا به مضامين خطبه
اين خطبهء شيوا از مضامينى عالى و مواضعى محكم بر خوردار است كه به برخى از آنها اشاره مىشود :
1 . بيان يك نكتهء مهمّ در معارف اسلام دربارهء مهلت دادن خداوند به سر كشان و ستمگران و كافران و تبهكاران ؛ و اينكه اين كار جز براى اتمام حجّت با آنها و افزايش
هامش
( 1 ) . السياسة الحسينيّة ، ص 30 .
( 2 ) . حياة الامام الحسين ( ع ) ، ج 3 ، ص 381 ، به نقل از مجلّهء الغرى ، سال هفتم ، شمارهء 6 .