نمىخوريم و براى هر آنچه به دست آوردهايم نيز شادى نمىكنيم . « 1 »
آرى ، ابن صباغ مالكى پس از ذكر استشهاد يزيد به آيهء
« ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ »
، سخنى را از امام زين العابدين ( ع ) نقل مىكند كه به منزلهء تفسير اين آيه است . گويد : على بن الحسين ( ع ) فرمود : « اين در حق ستمگر است نه در حق ستمديده » « 2 » بنا بر اين امام ( ع ) استناد يزيد را از اصل ويران مىكند ، و نا آشنايى او به فهم آيههاى قرآنى را روشن مىگرداند .
گويند : سپس فرمان داد زنان و كودكان را آوردند و در حضورش نشاندند . پس صورت ناخوشايندى ديد و گفت : خداوند پسر مرجانه را زشت گرداند ، چنانچه ميان او و شما خويشاوندى و رَحِم مىبود با شما اين گونه رفتار نمىكرد و شما را اين گونه نمىفرستاد . « 3 »
اين نيز جاى ديگرى بود كه آثار شكست در چهرهء يزيد آشكار شد و چنين سخنان بىپايهاى را بر زبان آورد . قصد وى اين بود كه از زير بار مسؤوليت شانه خالى كند و آن را به گردن فاسقى مثل خودش يعنى ابن زياد بيندازد .
دو يادآورى
برخى مورّخان ، وقوع گفت و گو ميان يزيد و امام زين العابدين ( ع ) و استناد به آن آيههاى شريفه را در مواضع زير ياد كردهاند :
1 . ابن قتيبه گويد : نوشتهاند كه ابو معشر گفت : محمد بن حسين بن على « 4 » برايم حديث كرد و گفت : ما كه دوازده پسر بسته به زنجير بوديم و پيراهن به تن داشتيم بر يزيد وارد شديم . يزيد گفت : آيا وعدههاى بندگان عراق را باور كرديد ؟ من از آمدن ابا عبدالله هنگام آمدنش و از كشتن وى هنگام كشته شدنش خبر نداشتم . پس على بن الحسين ( ع ) فرمود :
« ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها إِنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ »
« 5 »
هامش
( 1 ) . تفسير قمى ، ج 2 ، ص 352 ؛ بحارالانوار ، ج 45 ، ص 168 ، ح 14 .
( 2 ) . الفصول المهمّة ، ص 195 .
( 3 ) . ر . ك : تاريخ الطبرى ، ج 4 ، ص 352 ؛ البداية والنهاية ، ج 8 ، ص 196 ؛ اعلام الورى ، ص 249 .
( 4 ) . گويا در اين جا كلمهء على افتاده است و درست آن محمد بن على بن الحسين بن على مىباشد و بر امامباقر ( ع ) ، كه در مجلس يزيد حضور داشت ، تطبيق مىكند .
( 5 ) . هيچ مصيبتى ( ناخواسته ) در زمين و نه در وجود شما روى نمىدهد مگر اينكه همهء آنها قبل از آنكهزمين را بيافرينيم در لوح محفوظ ثبت است ؛ و اين امر براى خدا آسان است . تا بر آنچه از دستتان مىرود اندوهگين نباشيد و بدانچه به دستتان مىآيد شادمانى نكنيد ؛ و خداوند هيچ متكبر خود ستايندهاى را دوست ندارد . ( حديد ( 57 ) ، آيه 22 - 23 ) .