يزيد در موضع انفعال
سبط ابن جوزى مىنويسد : هنگامى كه يزيد با سر امام ( ع ) آن رفتار را كرد ، رنگ چهره ( و ديده ) شاميان عوض شد و به نكوهش رفتار او پرداختند . پس گفت : آيا مىدانيد منشأ زيركى ابا عبداللّه چيست ؟ گفتند : نه . گفت : فقه و تأويل . گويا مىخواست بگويد كه پدرم از پدر او بهتر ، و مادرم از مادر او بهتر و جدّم از جدّ او بهتر است . پس من به اين كار ( خلافت ) از او سزاوارترم ، اما سخن خداى متعال را كه مىفرمايد : « بگو : پروردگارا مالك ملك . . . » « 1 » ،
را نشنيده است ، پس اندوه شاميان بر طرف شد . « 2 »
ابن اعثم و خوارزمى گويند : سپس يزيد رو به اهل مجلس خويش كرد و گفت : اين بر من فخر مىفروشد و مىگويد : پدرم بهتر از پدر يزيد ، و مادرم بهتر از مادر او و جدّم بهتر از جدّ يزيد است و خودم بهتر از يزيدم ؛ و همين امر او را به كشتن داده است ! اما اينكه مىگويد پدرم بهتر از پدر يزيد است ؛ پدرم با پدرش احتجاج كرد و خداوند به نفع پدر من وزيان پدر او حكم داد ! اما اينكه مادرم بهتر از مادر يزيد است ؛ به خدا سوگند راست مىگويد . فاطمه دختر رسول خدا ( ص ) از مادر من بهتر است . اما سخن او كه جدّش بهتر از جدّ يزيد است ؛ هيچ كس نيست كه به خدا و روز قيامت ايمان داشته باشد و بگويد كه او از محمد ( ص ) بهتر است . اما اينكه مىگويد او ، خود بهتر از من است شايد اين آيه قرآن را نخوانده است : « بگو پروردگارا مالك ملك . . . » « 3 »
روشن است كه يزيد زمانى اين سخن را به زبان آورد كه از سوى بسيارى از حاضران - كه برخى صحابه در ميانشان بودند - و نيز نزديكانش مورد اعتراض قرار گرفت ؛ و با اين قياس سخيف كوشيد تا اهداف نهضت حسينى را مشوّه جلوه دهد ؛ و گرنه خاك كجا ، افلاك كجا ! معاويهء آزاد شدهء پسر آزاد شده كجا و امير المؤمنين و سيد الوصيين و رهبر بىمانند كجا ؟ هند جگر خواره كجا و فاطمه زهرا ( س ) سرور بانوان جهان كجا ؟ ابوسفيان آزاد شده
هامش
( 1 ) . آلعمران ( 3 ) ، آيه 26 .
( 2 ) . مرآة الزمان ، ص 10 ؛ عبرات المصطفين ، ج 2 ، ص 284 .
( 3 ) . الفتوح ، ج 2 ، ص 181 ؛ مقتل خوارزمى ، ج 2 ، ص 57 ؛ تاريخ الطبرى ، ج 4 ، ص 254 ؛ الكامل فى التاريخ ، ج 4 ، ص 85 ( با اندكى اختلاف ) .