سپس حضرت سرگرم نبرد شد تا آنكه 72 زخم بر وى وارد آمد . « 1 » » « 2 »
طبرى دربارهء آن لحظههاى غمناك از زبان حميد بن مسلم چنين مىنويسد :
« حضرت جبّهاى از خز به تن داشت ، عمامه بسته و با وسمه خضاب كرده بود . پيش از آنكه كشته شود ، پياده همانند قهرمانى شجاع مىجنگيد . تيرهايى را كه به سويش پرتاب مىشد دفع مىكرد و از آسيب گاههاى دشمن براى ضربه زدن استفاده مىكرد ؛ و در آن حال مىفرمود : آيا بر كشتن من يكديگر را تشويق مىكنيد ؟ به خدا سوگند پس از كشتن من ، كشتن همه بندگان پرهيزگار خدا براى شما آسان خواهد بود . من از خداى خويش اميدوارم كه در برابر آسان گرفتن قتل من ، مرا گرامى بدارد و از جايى كه نمىدانيد از شما انتقام بگيرد . به خدا سوگند ، چنانچه مرا بكشيد شما را به جان هم مىاندازد تا خون يكديگر را بريزيد ؛ و به اين اندازه هم راضى نخواهد شد تا آنكه عذابى دردناك نيز بر شما فرو فرستد .
گويد : حضرت مدت زيادى از روز را درنگ كرد و اگر مردم مىخواستند ، مىتوانستند او را بكشند . ولى آنها يكديگر را جلو مىانداختند و هر گروهى دوست داشت كه گروه ديگر كار را تمام كند .
هامش
( 1 ) - اين شمار زخم تا اين لحظه از جنگ است و گرنه روايات درباره شمار زخمهايى كه تالحظه شهادت بر حضرتش وارد آمد متفاوت است . شيخ صدوق در كتاب امالى به نقل از امام باقر ( ع ) مىنويسد : پس از آنكه حسين بن على كشته شد ، جاى سيصد و بيست و چند زخم نيزه و شمشير و تير در بدنش بود . نقل شده است كه همه اين زخمها از جلو بود ، چرا كه آن حضرت به دشمن پشت نمىكرد ! ( أمالى صدوق ، ص 139 ، مجلس 31 ، حديث شماره 1 ) . خوارزمى گويد : « نقل شده است كه در پيراهنش جاى بيش از صد و ده تير و نيزه و شمشير ديده شد . جعفربن محمد بن على ( ع ) فرموده است : جاى 33 زخم نيزه و 34 ضربت شمشير ديده شد » . مقتل الحسين ( ع ) ، خوارزمى ، ج 2 ، ص 42 ) . شيخ طوسى به نقل از معاذبن مسلم مىنويسد : از امام صادق ( ع ) شنيدم كه فرمود : بيش از هفتاد ضربت شمشير در بدن حسين بن على ديده شد . ( امالى طوسى ، ص 677 ؛ و ر . ك : انساب الاشراف ، ج 3 ، ص 409 ) . ابن شهر آشوب گويد : « 360 جراحت نقل شده است . و گفتهاند : 33 ضربت به جز تيرها . و گفتهاند : 1900 زخم و تيرها در بدن آن حضرت همانند خارهاى خارپشت بود . و نقل شده است كه همه اينها در جلو بود ! » . ( مناقب آل ابى طالب ، ج 4 ، ص 111 و ر . ك : الحدائق الوردية ، ص 123 ؛ تاج المواليد ، ص 107 ؛ تذكرة الخواص ، ص 228 ؛ مروج الذهب ، ج 3 ، ص 71 ؛ تاريخ الطبرى ، ج 3 ، ص 334 ؛ مرآة الزمان ، ج 1 ، ص 133 ؛ روضة الواعظين ، ص 189 و منابع ديگر .
( 2 ) - مقتل الحسين ( ع ) ، خوارزمى ، ج 2 ، ص 38 - 39 .