آيا هيچ خداشناسى هست كه دربارهء ما از خدا بترسد ؟ آيا كسى هست كه ما را يارى دهد و پاداشش را از خدا بخواهد ؟ در اين هنگام فرياد گريه و زارى زنان بلند شد ! « 1 »
بيرون آمدن امام زين العابدين ( ع )
« على بن الحسين ، زين العابدين كه بيمار بود و ياراى كشيدن شمشيرش را نداشت ، بيرون آمد و امّ كلثوم به دنبال وى صدا مىزد : پسرم برگرد ! گفت : عمه جانم بگذار تا در حضور فرزند رسول خدا ( ع ) بجنگم ! در اين هنگام حسين ( ع ) فرمود : اى امّ كلثوم او را نگهدار ، تا آنكه روى زمين از نسل آل محمد ( ص ) تهى نگردد . » « 2 »
شهادت عبداللَّه ، طفل شيرخوار حسين ( ع )
روايات مربوط به شهادت فرزند شيرخوار امام ( ع ) در روز طف بسيار مختلف است ؛ و به چند دسته تقسيم مىشود :
هامش
( 1 ) - مقتل الحسين ( ع ) ، مقرم ، ص 271 ، و ر . ك : اللهوف ، ص 168 .
( 2 ) - تسلية المجالس ، ج 2 ، ص 314 ؛ و ر . ك : مقتل الحسين ، خوارزمى ، ج 2 ، ص 36 . درباره اينكه امام زين العابدين ( ع ) در روز عاشورا و روز قبل از آن بيمار بوده است همه مورخان اتفاق نظر دارند . ( براى مثال ر . ك : تاريخ الطبرى ، ج 37 ص 315 ؛ ترجمة الامام الحسين ، از بخش چاپ نشده الطبقات الكبير . ص 77 ؛ الارشاد ، ج 2 ، ص 93 ؛ اثبات الوصيه ، ص 177 و 181 ؛ نسب قريش ، ص 58 ؛ اعلام الورى ، ج 1 ، ص 469 تذكرة الخواص ، ص 229 به نقل از واقدى ؛ المناقب ، ابن شهر آشوب ، ج 4 ، ص 113 و عمدة الطالب ، ص 182 ) .
در اين ميان نويسنده فضيل بن زبير بن عمر بن درهم كوفى اسدى ( زيدى ) در يك قول نادر ، در كتاب موسوم به تسمية من قتل مع الحسين ( ع ) مىنويسد : « على بن الحسين ( ع ) بيمار بود و از معركه بيرون برده شد ، او در يكى از پيكارها حضور يافت و خداوند بلا را از او دفع كرد .
زيديى ديگر در كتاب الحدائق الورديه از او پيروى كرده و به احتمال قوى سخنش را از او گرفته است . يكى از پژوهشگران معاصر با استفاده از سخن فضيل بن زبير مىنويسد : « در دلايل پيشين فرض بر اين بود كه امام سجاد ( ع ) پس از نخستين شركت در جنگ مجروح و بيمار شد و او را از ميدان نبرد بيرون بردند . شايد عدم اجازه شركت در ميدان نبرد در نوبت دوم بوده است كه ايشان در حال بيمارى و مجروحيت بوده است . » ( ر . ك : جهاد الامام السجاد ، ص 44 ) اما اين استنتاج هيچ پايهاى جز همان قول نادر ندارد . اين در حالى است كه طبرى ، مفيد ، ابن شهر آشوب ، مسعودى و ديگران نقل مىكنند كه امام سجاد ( ع ) روز قبل از عاشورا بيمار بوده است و عباراتشان در اين باره به اندازه كافى روشن است .