« حسين و يارانش آن شب را زنده داشتند و زمزمه مىكردند . برخىشان در ركوع ، برخى در سجده ، برخى در حال قيام و برخى نشسته بودند . در آن شب ، سى و دو تن از سپاهيان عمر سعد به آنان ملحق شدند . . . » « 1 »
3 - پيشنهادها و شرايطى كه به نقل منابع تاريخى ، امام ( ع ) به ابن سعد داد و او نپذيرفت « 2 » بر فرض اينكه در روز عاشورا هم عرضه شده باشد پيش از روز عاشورا و به طور مشخص پس از محكم كردن حلقهء محاصرهء امام ( ع ) يعنى در روز هفتم يا هشتم نيز عرضه شده بود .
اين پيشنهادها در نامهء ابن سعد به ابن زياد نيز آمده است ؛ « 3 » و بدون شك داستان اين نامه و محتواى آن - بر فرض درستى خبرش - به خاطر اهميت فراوانى كه داشت در ميان سپاه عمر سعد منتشر شده بود .
4 - زندگينامهها و كتابهاى تاريخى نام شمارى از ياران امام ( ع ) را درج كردهاند كه پس از رد شدن پيشنهادهاى امام به وسيلهء سپاه اموى در تاريكى شب عاشورا به اردوگاه امام ( ع ) پيوستند . براى نمونه از جملهء اين ياران ، افراد زير بودند : جوين بن مالك بن قيس بن ثعلبهء تميمى ، زهير بن سليم ازدى ، نعمان بن عمرو ازدى راسبى و برادرش حلاس . « 4 »
حتى زندگينامهها و كتابهاى تاريخى نوشتهاند كه برخى از اين اصحاب پس از رد پيشنهادهاى امام ( ع ) - به اردوگاه وى پيوستند ، ولى نگفتهاند كه اين كار در شب عاشورا بوده است . از اين موضوع چنين فهميده مىشود كه چه بسا اين واقعه پيش از شب عاشورا اتفاق افتاده است . براى مثال نام برخى از آن افراد چنين است : عمرو بن ضبيعهء ضبعى « 5 » و حارث بن امرء القيس كندى . « 6 »
هامش
( 1 ) - اللهوف ، ص 41 .
( 2 ) - ر . ك : تاريخ الطبرى ، ج 3 ، ص 312 . ثابت شده است كه اين شرايط موهوم از دروغهايى بود كه عمر سعددر نامهاش به ابن زياد بسته بود .
( 3 ) - ر . ك : همان .
( 4 ) - ابصار العين ، ص 186 - 187 و 194 .
( 5 ) - ر . ك : ابصار العين ، ص 194 ؛ وسيلة الدارين ، ص 177 ، شمارهء 112 .
( 6 ) - ر . ك : وسيلة الدارين ، ص 116 - 117 ، شماره 26 .