كه بسيار هم بودند ، داوطلبانه براى كشتن آن حضرت گرد نمىآمدند ؛ و اگر با اجبار گرد آمده بودند ، از كسانى نبودند كه با قتل وى به خداوند تقرّب بجويند !
بنابراين اگر شمار كسانى را كه با اجبار در كربلا حضور يافته بودند به آنهايى كه در كشتن ايشان به خداوند تقرب مىجستند اضافه كنيم ، بدون ترديد شمار سپاه اموى از سى هزار تن بسيار افزونتر مىشود . ولى تعيين شمار دقيق اين سپاه دشوار است ، چرا كه براى اين كار ، سند تاريخى كافى در دست نداريم . واللَّه العالم .
برجستهترين فرماندهان نظامى لشكر ابن زياد
نام برجستهترين فرماندهان نظامى سپاه ابن زياد مأموريت و منصب نظامى آنان در برخى كتابهاى تاريخى آمده است ؛ كه به قرار ذيل اند :
1 - عمر بن سعد بن ابى وقّاص : او فرماندهء كل ميدان بود و ابن زياد هنگام بسيج سپاه او را همراه چهار هزار تن اعزام كرد . « 1 »
2 - شمر بن ذى الجوشن : وى قائم مقام عمر سعد بود و در رأس چهار هزار تن ، فرماندهى جناح چپ سپاه ابن سعد را در روز عاشورا عهده دار بود . « 2 »
هامش
( 1 ) - اين چيزى است كه كتابهاى تاريخى بر آن اتفاق دارند . براى مثال ر . ك : انساب الاشراف ، ج 3 ، ص 385 - 386 ؛ الارشاد ، ج 2 ، ص 84 .
( 2 ) - اين نيز مورد اجماع كتابهاى تاريخى است . براى مثال ر . ك : الفتوح ، ج 5 ، ص 157 ؛ الارشاد ، ج 2 ، ص 95 .