صحابى بوده و يا پيامبر ( ص ) را ديده چيزى ننوشته است . او مىنويسد : « سعد ، غلام امام على ( ع ) بود و پس از آن حضرت ، به امام حسن و سپس به امام حسين ( ع ) پيوست . هنگامى كه حضرت از مدينه بيرون آمد ، با وى به مكه و سپس به كربلا رفت و در حملهء نخست كشته شد . » « 1 »
اما زنجانى از عسقلانى در الاصابه نقل كرده است كه او سعد بن حرث بن سارية بن مرّه . . . بن كنجب بن خزاعى ، غلام على بن ابى طالب ( ع ) است . وى محضر پيامبر ( ص ) ، را درك كرده و در كوفه رئيس شرطه على ( ع ) بود . « 2 »
نمازى با استناد به گفته مامقانى گويد : « سعد بن حارث خزاعى ، غلام امير المؤمنين ( ع ) از اصحاب رسول خدا ( ص ) ، همراه اميرالمؤمنين ( ع ) از اعضاى شرطة الخميس و والى آن حضرت بر آذربايجان بود . . . » « 3 »
ولى شوشترى گفتار مامقانى را ردّ كرده مىگويد : گفتار او سندى ندارد ، چگونه مىتواند كه وى از قبيلهء خزاعه و غلام على ( ع ) باشد ؟ اگر او از صحابه بود ، چگونه در كتابهاى مربوط به صحابه نام وى درج نشده است ؟ « 4 »
4 - يزيد بن مغفل جعفى : سماوى از مرزبانى در معجم الشعراء نقل كرده است كه او از تابعان و پدرش از صحابه بود . « 5 »
ولى مامقانى نوشته است كه او محضر پيامبر ( ص ) را درك كرد و در روزگار عُمر در قادسيه شركت جست . « 6 »
زنجانى به نقل از عسقلانى ، در الاصابه گويد : « او يزيد بن مغفل بن عوف بن عمير بن كلب بن ذهل . . . بن جعف بن سعد عشيره مذحجى جعفى است . محضر پيامبر ( ص ) را درك كرد و با برادرش زهير بن مغفل در دوران عمر بن خطاب در جنگ قادسيه شركت جست . » « 7 »
هامش
( 1 ) - ابصار العين ، ص 96 .
( 2 ) - وسيلة الدارين ، ص 148 ، شماره 59 .
( 3 ) - مستدركات علم رجال الحديث ، ج 4 ، ص 27 ، شمارهء 6108 .
( 4 ) - قاموس الرجال ، ج 5 ، ص 27 - 28 ، شمارهء 3146 .
( 5 ) - ابصار العين ، ص 153 .
( 6 ) - تنقيح المقال ، ج 3 ، ص 328 ؛ و ر . ك : مستدركات علم رجال الحديث ، ج 8 ، ص 263 ، شماره 16387 ؛ و از وى به نام يزيد بن معقل ياد كرده است .
( 7 ) - وسيلة الدارين ، ص 214 ، شماره 171 .