27 شهيد ، بيشترين آنهاست ؛ « 1 » و ميان كمترين و بيشترين عدد ، اعداد ديگرى نيز ذكر شده است . « 2 » اگر بر مبناى روايت ابن سعد در طبقات - شمار بازماندگان را پنج تن بگيريم ، به طور
هامش
( 1 ) - ر . ك : مناقب آل ابى طالب ، ابن شهر آشوب ، ج 4 ، ص 112 ؛ ذخائر العقبى ، ص 146 ؛ مقتل الحسين ، خوارزمى ، ج 2 ، ص 53 . دراينجا عددى بزرگتر از اين هم هست و آن عدد سى است . اين عدد به امام صادق ( ع ) نسبت داده شده است كه در گفت و گو با عبداللَّه سنان ، به وى فرمود كه روز عاشورا از خوردن غذا خوددارى كند تا پس از نماز عصر افطار كند ؛ و به وى فرمود : « در اين هنگام - عصر - جنگ با خاندان پيامبر ( ص ) پايان پذيرفت و سى تن از آنان همراه با غلامان خود به خاك افتاده بودند . قتل آنان بر رسول خدا ( ص ) گران است و اگر در دنيا زنده بود ، به سوگ آنان مىنشست . » ( ر . ك : سفينة البحار ، ج 2 ، ص 196 ؛ اعيان الشيعه ، ج 4 ، ص 134 ) . شايد مقصود اين باشد كه آنها با غلامانشان سى تن بودند . مىدانيم كه غلامانشان در كربلا شش تن ، يعنى اسلم بن عمرو ، قارب بن عبداللَّه ، منجح بن سهم ، سعدبن حرث ، نصر بن ابى نيزر و حرث بن نبهان بودند بنابراين شمار بنى هاشم 26 تن بوده است . واللَّه العالم .
( 2 ) - برخى شمار آنها را شانزده تن نوشتهاند ( ر . ك : المجدى فى انساب الطالبيين ، ص 15 ؛ تاريخ خليفه ، ص 146 ؛ البدايه و النهايه ، ج 8 ، ص 191 ؛ المحن ، ص 134 ؛ الاصابة ، ص 134 ؛ جواهر المطالب 2 ج 2 ، ص 273 ؛ تاريخ الاسلام ، ذهبى ، حوادث سال 61 ه ، ص 5 ؛ تاريخ مدينة دمشق ، ج 14 ، ص 224 ؛ و ر . ك : تاريخ الخلفاء ، ص 207 ) . مسعودى در مروج الذهب ، ج 3 ، ص 171 شمار آنان را دوازده تن دانسته ؛ و سبط ابن جوزى در تذكرة الخواص شمار آنان را نوزده تن ، همه از نسل فاطمه يعنى چنان كه پيشتر گفتيم فاطمه بنت اسد - دانسته است . منابع ديگرى نوشتهاند كه شمار آنان 21 مرد بوده است ( ر . ك : كفاية الطالب ، ص 298 ؛ و ر . ك : درر السمطين ، ص 218 ؛ و تاريخ العلما و وفياتهم ، ج 1 ، ص 172 ) . ابوالفرج اصفهانى گويد : « بنابراين شمار فرزندان ابوطالب كه در روز طف كشته شدند ، به جز آنهايى كه مورد اختلاف است ، 21 مرد بودند » ( مقاتل الطالبيين ، ص 98 ) . ارقام ديگرى هم ميان اينها وجود دارد . ر . ك : حياة الامام الحسين بن على ( ع ) ، ج 3 ، ص 311 - 310 .