امام ( ع ) در روز طف به شدت با يكديگر اختلاف دارند ؛ ميان شمار ياران و شمار شهيدان خلط شده است . زيرا برخى از مورخان براى مثال شمار ياران امام ( ع ) را از مجموعهء سرهاى شريفى كه به وسيلهء قبايل نزد ابن زياد برده شد استنتاج كردهاند .
در اينجا شمارى از اين رقمهاى متفاوت را ارائه مىدهيم و منبع آنها را در پاورقى ذكر مىكنيم : هفتاد تن « 1 » ، 72 تن « 2 » ، 82 تن « 3 » ، 87 تن « 4 » ، صد تن « 5 » ، 145 تن « 6 » ، پانصد سوار و صد پياده « 7 » برخى از منابع نيز شمار آنان را 60 « 8 » يا « 9 » 61 تن ذكر كردهاند ، ولى مشهور اين است كه شمار ياران امام ( ع ) در روز عاشورا 72 تن بوده است .
ياران هاشمى امام حسين ( ع ) در كربلا
منابع تاريخى دربارهء شمار مردان « 10 » بنى هاشم كه در كربلا همراه امام حسين ( ع ) حضور يافتند ، به شدت اختلاف دارند . گويا منشأ اين اختلاف ، اختلاف منابع دربارهء شمار كشته شدگان بنى هاشم در كربلا مىباشد . حتى برخى از اين منابع دربارهء نام شمارى از آنها كه از قتل رهايى يافتند و نيز نام شمارى ديگر اختلاف دارند . « 11 » از اين رو تعيين شمار
هامش
( 1 ) - ر . ك : مختصر تاريخ دول الاسلام ، ذهبى ، ج 1 ، ص 31 ؛ تاريخ الخميس ، ج 2 ، ص 227 .
( 2 ) - ر . ك : الارشاد ، ج 2 ، ص 95 ؛ اخبار الطوال ، ص 256 ؛ تاريخ ابنالوردى ، ج 1 ، ص 164 ؛ و المنتظم ، ج 5 ، ص 338 .
( 3 ) - ر . ك : مناقب آل ابى طالب ، ج 4 ، ص 98 ؛ نور الابصار ، ص 259 ؛ و مرآت الجنان ، ج 1 ، ص 133 .
( 4 ) - ر . ك : تاريخ مختصر الدول ، ابن البحرى ، ص 110 .
( 5 ) - ر . ك : حياة الامام الحسين بن على ( ع ) ، ج 3 ، ص 126 ، به نقل از التهذيب ( نسخهء خطى ) ، ج 1 ، ص 156 . .
( 6 ) - ر . ك : تذكرة الخواص ، ص 145 ؛ مثير الاحزان ، ص 54 ؛ و اللهوف ، ص 43 .
( 7 ) - ر . ك : مروج الذهب ، ج 3 ، ص 70 .
( 8 ) - ر . ك : حيوة الحيوان ، دميرى ، ج 1 ، ص 73 .
( 9 ) - ر . ك : اثبات الوصيه ، ص 141 .
( 10 ) - شايان ذكر است كه شمارى از هاشميان حاضر در كربلا همراه امام ( ع ) دوران طفوليت را مىگذراندند ، مانند امام باقر ( ع ) و عبداللَّه بن حسين ( شيرخوار ) و ديگران ، ما نيز آنان را در زمرهء مردان به شمار نمىآوريم .
( 11 ) - فضيل بن زبير كوفى اسدى ( از اصحاب امام باقر و امام صادق ( ع ) ) در كتاب « تسمية من قتل معالحسين ( ع ) » نقل كرده است ، كسانى كه نجات يافتند ، سه تن بودند : امام زين العابدين ( ع ) ، حسن مثنّى و محمد بن عمرو بن الحسن ؛ و اينان نوجوان بودند . ( ر . ك : كتاب تسمية من قتل مع الحسين ( ع ) ، چاپ شده در مجلهء تراثنا ، شماره 2 ، سال اول ، پاييز 1406 ، مؤسسه آل البيت ، قم ) . « ابن سعد در كتاب طبقات نوشته است كه از اهل بيت حسين بن على ( ع ) كه با او همراه بودند ، تنها پنج تن باقى ماندند : على بن حسين الاصغر - وى پدر فرزندان حسين ( ع ) تا به امروز است - كه بيمار و همراه زنان بود ، حسن بن حسن بن على ، وى نيز فرزندانى دارد - . عمروبن حسن بن على ( ع ) - كه فرزندى ندارد - قاسم بن عبداللَّه جعفر و محمد بن عقيل الاصغر . . . » ( ر . ك : زندگينامهء امام حسين ( ع ) و مقتل آن حضرت ، بخش چاپ نشده الطبقات الكبير ابن سعد ، تحقيق سيد عبدالعزيز طباطبايى ، مؤسسهء آل البيت ، ص 77 - 78 ؛ نيز ر . ك : سير اعلام النبلا ، ذهبى ، ج 3 ، ص 303 ، به نقل از طبقات ابن سعد مؤسسه الرساله ) . شيخ باقر شريف قرشى نيز اين مطلب را نقل كرده ولى به جاى « عمرو بن الحسن » ، « عمر بن الحسن » ذكر كرده است . وى فرد ششمى را نيز به آنها افزوده است و آن « زيد بن الحسن است » . وى اين مطلب را به مقاتل الطالبيين ، ص 119 نسبت داده است . ( ر . ك : حياة الامام الحسين بن على ( ع ) ، ج 3 ، ص 313 - 314 ) .