را كه ما كرديم مىكردى ! گروهى بر ما شوريدند كه دست به قبضهء شمشير داشتند ؛ و چونان شير ژيان ، سواران را از راست و چپ خرد مىكردند و جان به مرگ سپرده بودند و امان نمىپذيرفتند و به مال ترغيب نمىشدند !
هيچ چيز نمىتوانست از اينكه كشته شوند و يا بر ملك چيره شوند ، جلوگيرى كند ! و چيزى مانع افتادن آنها در حوضهاى مرگ و يا استيلاى بر ملك نبود اگر ما آنان را به حال خود مىگذاشتيم همهء لشكر را از پاى درمىآوردند . در اين صورت ، اى مادر مرده چه بايد مىكرديم ! « 1 »
شمار ياران امام حسين ( ع ) در واقعهء طف
نخست بايد يادآور شد كه ميان اينكه بگوييم : « ياران امام حسين ( به طور كلى ) » و ميان اينكه بگوييم : « ياران امام حسين ( ع ) در روز عاشورا » فرق هست ؛ و نيز ميان اينكه بگوييم :
« شهيدان قيام حسينى » و اينكه بگوييم « شهيدان طف » تفاوت وجود دارد . زيرا دايرهء ياران امام حسين ( ع ) به طور كلى ، از ياران وى در روز عاشورا وسيعتر است . در ميان عموم ياران آن حضرت كسانى بودند كه در بصره يا كوفه يا زندانهاى ابن زياد و پدرش كشته شدند ؛ و كسانى هم بودند كه نتوانستند آن حضرت را يارى دهند ؛ مثل طرماح .
همچنين مقصود از « شهيدان نهضت حسينى » ، از « شهيدان طف » گستردهتر است ؛ زيرا شمارى از افراد دستهء اول مانند سليمان بن رزين ، پيك امام به سوى اشراف شهر بصره به شهادت رسيدند . گروهى ديگر مانند مسلم بن عقيل ، عبداللَّه بن يقطر ، قيس بن مسهر صيداوى ، هانى بن عروه ، عمارة بن صلخب ازدى ، عبدالاعلى بن يزيد كلبى - كه رضوان خداوند بر همگى آنان باد - در كوفه به شهادت رسيدند .
همچنين لازم است يادآور شويم كه دايرهء « ياران امام در روز طف » از « شهيدان طف » گستردهتر است . زيرا شمارى از ياران حضرت كه در ركابش در روز عاشورا جهاد كردند .
در آن روز به شهادت نرسيدند ؛ مانند حسن مثنى و ديگران . مورخان دربارهء شمار ياران
هامش
( 1 ) - شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 3 ، ص 307 .