2 - بر فرض اين كه عبداللّه بن يقطر نيز پس از خروج امام ( ع ) از مكّه از سوى ايشان به كوفه فرستاده شده باشد ، اعزام وى به آن شهر از نظر زمانى پيش از قيس بن مسهّر و از نظر مكانى ، پيش از منطقهء حاجر از بطن الرمّه بوده است . زيرا كه وى حداقل اندكى پيشتر از رسيدن قيس بن مسهر - كه پيش از مسلم كشته شد - به قادسيه رسيد و دستگير و از بالاى قصر به زير افكنده شد و به قتل رسيد . به اين دليل كه خبر قتل عبداللّه بن يقطر ، اندكى پس از خبر قتل مسلم و هانى بن عروه در زباله به امام ( ع ) رسيد و حضرت از قتل آنان اين گونه خبر داد : اما بعد ، خبرى دردناك به ما رسيده است ! مسلم بن عقيل ، هانى بن عروه و عبداللّه بن يقطر كشته شدهاند . . . « 1 » ولى خبر قتل قيس اندكى پس از آن و در عذيب الهجانات به امام ( ع ) رسيد . « 2 »
بنابراين هيچ منعى وجود ندارد كه هر دوى آنها پس از خروج امام ( ع ) از مكّه به كوفه اعزام شده باشند ، ولى عبداللّه بن يقطر اندكى پيش از قيس رفته باشد . هر دوى آنها نيز با افكنده شدن از بالاى قصر كشته شده باشند ، ولى ابن يقطر اندكى پيش از ابن مسهّر كشته شده باشد .
3 - برخى از منابع تاريخى نوشتهاند كه عبداللّه بن يقطر پيك مسلم بود . او پس از بيرون آمدن از كوفه در اطراف آن شهر و در نزديكى قادسيه دستگير شد و پيش از مسلم بن عقيل به شهادت رسيد . در روايت ابن شهر آشوب آمده است كه عبيداللّه زياد پس از ديدار با شريك ابن اعور حادثى در بستر بيمارى ( در خانهء هانى بن عروه ) و اجرا نشدن نقشه شريك براى قتل عبيداللّه ، ترسيد و بيرون آمد . چون وارد قصر شد ، مالك بن يربوع تميمى نامهاى را كه از دست عبداللّه بن يقطر گرفته بود ، آورد . در نامه چنين نوشته بود :
« به حسين بن على ( ع ) ، اما بعد ، به اطلاع شما مىرسانم كه اين شمار از كوفيان با شما بيعت كردهاند . چون نامهام به شما رسيد ، بشتاب بشتاب كه مردم با تواند و به يزيد هيچ تمايل و گرايش ندارند . آنگاه عبيداللّه فرمان به قتل او داد . « 3 »
هامش
( 1 )
- تاريخ الطبرى ، ج 3 ، ص 303 .
( 2 ) - همان ، ص 308 .
( 3 ) - مناقب آل ابى طالب ، ج 4 ، ص 94 ؛ و به نقل از آن بحار ، ج 44 ، ص 343 .