دستگير شد و سپس ابن زياد فرمان داد با شانههاى بسته او را از بالاى قصر به زير افكندند ، قيس بن مسهّر صيداوى بود يا عبداللّه بن يقطر ؟
شيخ مفيد در اين باره گويد : « گفته شده است كه برادر رضاعى خويش عبداللّه بن يقطر را به كوفه فرستاد . . . » « 1 »
يا آن كه امام ( ع ) هر دوى آنها را در اثناى راه فرستاد و هر دو در قادسيه دستگير شدند و هر دو به فرمان ابن زياد از بالاى قصر به زير افكنده شده به شهادت رسيدند ؟ !
يا اين كه اين داستان اين دو شهيد بزرگوار متفاوت است ؟
براى كشف حقيقت و برداشتن ابهام از اين موضوع ملاحظات زير به خواننده عزيز ارائه مىگردد :
1 - منابع تاريخى تأكيد دارند كه اين هر دو شهيد پيك امام ( ع ) به كوفه بودهاند . ولى مكان اعزام قيس بن مسهّر به كوفه حاجر از بطن الرمه ذكر گرديده است . ولى مكان و زمانى كه امام ( ع ) عبداللّه بن يقطر را اعزام داشت ، روشن نيست . براى مثال مورّخان گويند : حسين ( ع ) پس از رسيدن به الحاجر از بطن رمّه نامهاى براى مسلم و شيعيان كوفه نوشت و همراه قيس فرستاد . . . « 2 » ليكن دربارهء ابن يقطر مىگويند : « امام ( ع ) او را از ميان راه سوى مسلم بن عقيل فرستاد و اين در حالى بود كه از گرفتارى مسلم اطلاع نداشت . » « 3 »
آرى ، شيخ سماوى در اينجا به يك نكتهء مهم اشاره مىكند و مىگويد : « ابن قيتبه و ابن مسكويه گفتهاند : كسى كه حسين ( ع ) او را فرستاد قيس بن مسهّر بود . . . و عبداللّه يقطر را با مسلم فرستاد . او نيز پس از مشاهدهء بىوفايى كوفيان ، پيش از آن كه گرفتار شود ، عبداللّه را نزد حسين فرستاد تا موضوع را به او گزارش دهد . » « 4 » اگر اين سخن درست باشد ، پيك امام به كوفه در طول راه قيس بن مسهّر بوده است ، نه كس ديگر .
هامش
( 1 ) - الارشاد ، ص 202 .
( 2 ) - ابصار العين ، ص 112 ؛ تاريخ الطبرى ، ج 3 ، ص 301 ؛ الارشاد ، ص 202 ؛ و ر . ك : انساب الاشراف ، ج 3 ، ص 378 ؛ الاخبار الطوال ، ص 245 - 246 ؛ مثير الاحزان ، ص 42 ؛ تذكرة الخواص ، ص 221 .
( 3 ) - تاريخ الطبرى ، ج 3 ، ص 303 ؛ و ر . ك : ابصارالعين ، ص 93 .
( 4 ) - ابصار العين ، ص 94 .