امام ( ع ) از منطقه زباله با يكديگر ديدار كردند . مانند سيد بن طاووس آنجا كه مىگويد :
آنگاه حسين از زباله به سوى وعدگاه الهى حركت كرد ، پس به فرزدق شاعر برخورد . . . » « 1 »
گفتار سيد بن طاووس - بر فرض اين كه فرزدق در راه خود مكّه بود - بعيدترين اقوال است ؛ و قابل پذيرش نيست . زيرا اگر فرزدق با امام ( ع ) - كه روز ترويه از مكّه بيرون آمد - پيش از زباله از سوى كوفه ديدار كرده باشد ، به مراسم حج نمىرسيده است . زيرا فاصله ميان زباله و مكّه مكرّمه چندين روز راه است . مطابق اين گفته ايّام حجّ به پايان رسيده و فرزدق در زباله هنوز به مكّه نرسيده است !
اما قابل پذيرشترين اقوال و قوىترين آنها نقل شيخ مفيد ، طبرى و ابن جوزى است كه معتقدند اين ديدار در سرزمين حرم ، اطراف شهر مكّه و طبق نقل سبط ابن جوزى در بستان بنى عامر بوده است . زيرا اين ديدار در روز ترويه انجام شد و به ناچار بايد مكان آن نزديك - و بسيار نزديك - مكّه بوده باشد تا بتواند همراه مادرش به مراسم حج برسد .
آرى ، اين امكان وجود دارد كه مطابق قول سيد ابن طاووس ، بعد از زباله با امام ديدار كرده باشد ، آن هم در صورتى كه اين ديدار ، دومين ديدار ميان آن دو - پس از بازگشت فرزدق از مراسم حج - باشد . ولى اين احتمال بسيار بعيد است . چرا كه مسافت ميان مكّه و زباله ، نزديك قادسيه ، زياد است . آرى ، پذيرش اين قول در يك حالت ممكن است و آن در صورتى است كه فرزدق بلافاصله پس از مراسم حج مكّه را ترك گفته باشد و با جدّيت تمام به دنبال امام ( ع ) راه افتاده ، بدون توجه به هيچ چيز پس از زباله خود را به امام ( ع ) رسانده باشد . ولى هيچ يك از منابع تاريخى چنين موضوعى را تأييد نمىكند .
اگر درست باشد - كه طبق روايت سيد ابن طاووس - اين دومين ديدار ميان آن دو ، پس از بازگشت فرزدق از حج بوده است ، در اين صورت نقل سيد ابن طاووس قابل پذيرش است كه مىگويد فرزدق پس از سلام بر امام گفت : « اى پسر رسول خدا ( ص ) چگونه به كوفيان اعتماد مىكنى و حال آن كه اينان پسر عمويت ، مسلم و طرفدارانش را كشتهاند ؟ ! » « 2 » زيرا خبر شهادت مسلم در آن هنگام در منطقه پخش شده بود ، يا آن كه فرزدق پيش از
هامش
( 1 ) - اللهوف ، ص 32 .
( 2 ) - اللهوف ، ص 32 .