مشخص نمىكند . همانطور كه در كتابهاى تاريخى نام هاشميانى كه از مدينه منوره همراه كاروان حسينى به مكه آمدند ، به طور مفصل نيامده است . بلكه در بيشتر اين كتابها به ذكر اجمالى نام هاشميانى كه از مدينه منوره با امام عليه السلام بيرون آمدند ، بسنده شده است . « 1 » از اين رو تعيين نام كامل همه هاشميانى كه از مدينه با امام بيرون آمدند ، به طور كامل دشوار است ؛ و گرنه از اين طريق يافتن نام كسانى كه در مكه به آن حضرت پيوستند آسان مىشد . بنابر اين در اين زمينه ، موضوع مجمل و مبهم مىماند .
آرى ، مجموعهاى از دلايل تاريخى اشاره دارد « 2 » كه امام عليه السلام همه فرزندان و برادرزادگان خود ، فرزندان امام حسن عليه السلام ، و همه برادران پدرىاش ، بجز محمد حنفيه و عمر أطرف را - آن طور كه از سيره وى برمىآيد - از مدينه با خود آورد . « 3 »
اين دلايل همچنين اشاره دارد « 4 » به اينكه هنگام خروج امام از مدينه ، مسلم بن عقيل نيز با وى همراه بود . اين هم موجب خروج قضيه از اجمال به تفصيل نمىشود ، زيرا براى مثال ما نمىتوانيم - در پرتو اسناد موجود تاريخى - درباره آن دسته از آل عقيل كه در مكه همراه امام بودند بگوييم كه چه كسانى در مكه به ايشان پيوستند و چه كسانى از مدينه با وى آمدند .
آرى ، از برخى منابع تاريخى برمىآيد كه دو پسر عبدالله جعفر يعنى عون و محمد ، همراه پدرشان براى ديدار امام به مكه آمدند و در اوايل خروج امام از مكه مكرمه به كاروان حسينى پيوستند ؛ « 5 » و برخى منابع ديگر حاكى از آن است كه پدرشان آن دو را از مدينه همراه نامهاى نزد امام فرستاد ؛ كه در آنجا به امام پيوستند . « 6 »
اين نهايت چيزى است كه دربارهء آن دسته از بنىهاشم كه در مكه مكرمه به امام عليه السلام پيوستند روشن است . ولى از غير بنىهاشم هيچ كس را نمىشناسيم كه از مدينه آمده و
هامش
( 1 ) - ر . ك . جلد اول همين پژوهش .
( 2 ) - ر . ك . الارشاد ، ص 201 ؛ الاخبار الطوال ، ص 228 ؛ الفتوح ، ج 5 ، ص 21 ؛ تاريخ طبرى ، ج 3 ، ص 271 .
( 3 ) - ر . ك . قاموس الرجال ، ج 8 ، ص 214 ؛ و ر . ك . تنقيح المقال ، ج 2 ، ص 346 .
( 4 ) - ر . ك . الارشاد ، ص 202 ؛ گفت و گوى امام با مسلم در پافشارى حضرت بر پيمودن شاهراه .
( 5 ) - ر . ك . الارشاد ، ص 219 ؛ تاريخ طبرى ، ج 3 ، ص 297 .
( 6 ) - ر . ك . الفتوح ، ج 5 ، ص 75 ؛ مقتل الحسين ، خوارزمى ، ج 1 ، ص 311 .