از اينجا مىتوانيم يكى از ابعاد و انگيزههاى ديگر را به مجموعهء انگيزههاى امام عليه السلام از نوشتن نامه به مردم بصره بيفزاييم و آن اين است كه مردم بصره - همانند اهل كوفه - براى اقدام به قيام با امام و جهاد در حضور آن حضرت براى از ميان بردن ستم و بىعدالتى و احقاق حق از ديگران ، سزاوارتر بودند . زيرا كه از بىعدالتى و ستم بنىاميه و اين دو حاكم اموى - زياد و سمره - كه هزاران تن از آنان را كشته بودند . تلخى فراوانى چشيده بودند . شايد مراد يزيد بن مسعود نهشلى نيز از اينكه در آغاز سخنرانى براى بنىتميم اين حقيقت را يادآور شد ، همين بود .
همايش پنهانى شيعه در بصره
طبرى به نقل از ابىمخارق راسبى گويد : گروهى از شيعيان در خانهء زنى از عبدالقيس به نام ماريه ، « 1 » دختر سعد يا منقذ ، چندين روز اجتماع كردند . او شيعهمسلك و خانهاش مكان اجتماع و گفت و گوى آنان بود !
ابنزياد دريافت كه حسين در بصره طرفدارانى دارد ، از اين رو به عامل خويش در آن شهر نوشت كه مراقب بگمارد و راهها را بگيرد .
گويد : آنگاه يزيد بن نبيط « 2 » به تدارك رفتن به نزد حسين پرداخت . او از عبدالقيس بود و ده پسر داشت . گفت : كدامتان با من مىآيد ؟ دو تن از پسرانش به نامهاى عبدالله و
هامش
( 1 ) - مامقانى گويد : ماريه دختر منقذ يا سعيد عبديه : از نقل امام باقر عليه السلام كه فرمود [ ماريه ] شيعى مسلك وخانهاش محل اجتماع و گفتوگوى شيعيان بوده است ، استفاده مىشود كه او بر مذهب اماميّه و پرهيزگار بوده است . ( تنقيحالمقال ، ج 3 ، ص 82 ) . شوشترى بر گفتار او حاشيه زده مىگويد : مىگويم : مصنف ، سخن برخى را ديدهاست كه « ابوجعفر گفت : ماريه . . . » ؛ و پنداشتهاست كه مراد از ابوجعفر ، ابوجعفر الباقر عليه السلام است . حال آنكه مقصود او ابوجعفر طبرى است ( قاموس الرجال ، ج 11 ، ص 35 ، چاپ يكم ، مكتبة الصدوق ) نمازى گويد : گفتهاند كه مقصود از ابىجعفر ، طبرى است ، نه ابوجعفر امام عليه السلام ( مستدركات علم الرجال ، ج 8 ، ص 598 ) .
( 2 ) - يزيد بن نبيط عبدى : سماوى در ابصارالعين ( ص 191 ) از وى بهنام يزيد بن ثبيط ياد كرده گويد : در برخىكتابها ثبيت و نبيط آمده و اين دو نام تصحيف ثبيط است . او و دو پسرش از شهيدان كربلايند . در زيارت ناحيه مقدسه بر وى به نام يزيد بن ثبيت درود فرستاده شده است . همانطور كه بر پسرانش نيز سلام فرستاده شده است . بحث درباره آنها زير عنوان « كسانى كه در مكه مكرمه به كاروان حسينى پيوستهاند » خواهد آمد .