واقدى گويد : به پيامبر گفته شد : آيا در خانه خويش در شعب فرود نمىآييد ؟ فرمود :
« مگر عقيل براى ما خانهاى گذاشته است ؟ » « 1 » عقيل خانه رسول خدا صلى الله عليه و آله و خانه برادران و خواهرانش را در مكه فروخته بود .
سيد على خان شيرازى درباره سبب اين مصادره مىگويد : عقيل خانههاى مسلمانان بنىهاشم در مكه را فروخته بود . در حالى كه قريش خانههاى مسلمانان را به كسانى كه اسلام نياورده بودند مىداد ، وى خانههاى خويشاوندانش ، حتى خانهء رسولخدا صلى الله عليه و آله را به فروش رساند . در نتيجه هنگام ورود رسول خدا صلى الله عليه و آله در روز فتح مكّه به اين شهر ، به ايشان گفته شد : اى رسول خدا صلى الله عليه و آله ، آيا در خانهء خويش فرود نمىآييد ؟ حضرت فرمود :
مگر عقيل خانهاى براى ما گذاشته است . « 2 »
اما شيخ طوسى دليل اين مصادره را نه اسلام تنها ، بلكه ، هجرت دانسته است ؛ آن جا كه مىگويد : چون در روز فتح مكّه به پيامبر ( ص ) گفته شد : آيا در خانهء خويش فرود نمىآييد ؟ فرمود : « مگر عقيل خانهاى براى ما گذاشته است ؟ » ؛ زيرا عقيل پس از رفتن بنىهاشم به مدينه ، خانههاشان را فروخته بود . « 3 »
اعتقاد ما در پاسخ سؤال مطرح شده در باره سبب انتخاب خانهء عباس بن عبدالمطلب اين است كه بدون شك امام در انتخاب اين خانه ؛ از نظر مالى اجبارى نداشته است . زيرا ايشان متمكن و مالدار بود ، و اين امكان را داشت و بلكه برايش آسان بود كه براى خود و ديگر افراد كاروان حسينى يك يا چند خانه را در مكه مهيا سازد . به باور ما همه انگيزههاى معقول اين انتخاب ، چه آنهايى را كه در مقام پرسش مطرح كردهايم و يا آنهايى را كه يادآور نشدهايم قابل جمع هستند . بنابر اين امكان دارد كه ميان سببهاى سياسى ، اجتماعى و تبليغى و ديگر سببها را جمع كرد ؛ تا همهء آنها در يك راستا قرار بگيرند و علت تامّهء اين انتخاب را تشكيل دهند .
هامش
( 1 )
- مغازى ، ج 2 ، ص 829 .
( 2 ) - الدرجات الرفيعه ، ص 154 ؛ و ر . ك . الذريعه ، ج 8 ، ص 60 .
( 3 ) - التبيان ، ج 9 ، ص 369 ؛ مجمعالبيان ، ج 9 ، ص 147 .