آغاز رويدادهاى نهضت حسينى ، تحرك خويش را خيلى دير آغاز كرد . اين چيزى است كه از متون تاريخى برمىآيد ولى حقيقت امر را خداوند بهتر مىداند .
ولى ابن عساكر تنها در اين گفتارش به اين نامه اشاره دارد : « و عبدالله بن جعفر بن ابىطالب به او نامه نوشت و وى را از اهلكوفه برحذر داشت و آن حضرت را به خدا سوگند داد كه نزد كوفيان نرود . » « 1 » وى از پاسخ امام عليه السلام نيز تنها به ذكر اين بخش بسنده كرده است : من رسول خدا صلى الله عليه و آله را درخواب ديدم و او مرا به كارى فرمان داد كه در پى انجام آن هستم . من آن خواب را براى هيچ كس بازگو نمىكنم تا آنكه عمل خويش را ديدار كنم . « 2 »
2 - از متن نامه عبدالله جعفر چنين برمىآيد كه درباره پيروزى يا شكست ظاهرى ، ديدگاهش با ابن عباس و محمد حنفيه و ديگران مشترك است . همان ديدگاهى كه جهت همه مشورتها و نصايح آنان را تشكيل مىداد و بيم آن داشتند كه امام عليه السلام در راهى كه در پيش گرفته بود كشته شود . از اين رو امام عليه السلام به آنان پاسخ مىداد كه منطقى كه او بر اساسش حركت مىكند جز اين است . او در خواب خويش از رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمانى دريافت كرده و مأمور است كه براى امتثال فرمان آن حضرت ، اقدام به چنين تحركى كند .
3 - آن طورى كه از متن نامهء عبدالله بن جعفر برمىآيد ، وى باور يا آرزو داشت كه از طريق ميانجيگرى ميان حكومت اموى و امام حسين عليه السلام - در صورتى كه از قيام چشم بپوشد گرچه بيعت هم نكند - متاركه حاصل شود .
از اين رو امام عليه السلام در پاسخ اين توهم عنوان كرد ، مادامى كه بيعت نكند به طور حتم كشته خواهد شد . از آنجا كه او با يزيد بيعت نخواهد كرد ، ناگزير نتيجه اين مىشود كه فرمود : « چنانچه در لانه جنبندهاى از جنبندگان زمين بروم ، مرا بيرون مىآورند و مىكشند ! . . . » در اين سخن - بر فرض درستى سخن الفتوح - پاسخِ توهّم عبدالله جعفر نيز هست ، كه گفته بود او مىتواند از امويان براى امام و مال و اولاد و خاندانش امان بگيرد .
هامش
( 1 )
- تاريخ ابن عساكر ( زندگينامه امام حسين عليه السلام ، تحقيق محمودى ) ، ص 202 ؛ نيز ر . ك . البدايه والنهايه ، ج 8 ، ص 169 و تهذيب الكمال ، ج 4 ، ص 491 .
( 2 ) - ر . ك . همان .