نقل كردهاند - نيامدهاست . ذهبى و همچنين مزّى اين روايت را بهگونه مرسل نقل كردهاند و شايد آن را از ابن عساكر روايت كرده باشند . در سند روايت نيز بيش از يك مجهول وجود دارد ؛ و در سلسله روايت كسى ديده مىشود كه خود ابن عساكر او را به سست دينى متهم مىكند ، مثل بزاز « 1 » . ديگرانى نيز هستند كه حديثشان قوى نيست ، مانند ابن فهم . « 2 »
از اين گذشته ، چنين امرى كار نكوهيدهاى بود و در صورتى كه وقوع آن صحت داشت بعدها بر ابنحنفيه و پسرانش خرده گرفته مىشد و نشانههاى آن در كتابهاى تاريخى و روايى به چشم مىخورد . مثلًا محمد حنفيه و فرزندانش به وسيله يك يا چند تن از ائمه يا يكى از بنىهاشم و يا ديگر مردم نكوهش مىشدند و از سوى ديگر محمد و فرزندان او از موضع خويش مبنى بر نپيوستن به امام در مقام دفاع برمىآمدند ؛ و چنين نكوهش و دفاعى در كتابهاى چاپى و يا نسخههاى خطى به ثبت مىرسيد .
ولى ما نه بر صفحات تاريخ و نه احاديث منقول از ائمه درباره قيام حسينى و يا نقلهاى مربوط به خود محمد حنفيه و پسرانش در اين باره چيزى نديدهايم .
از اينرو ، مىبينيم كه آنچه ابنعساكر در اين باره نقل مىكند ، يك افزايش دروغين تاريخى است ؛ و هيچ بعيد نيست كه يكى از راويان اين سند تمايلات اموى داشته ، « 3 » خواسته باشد كه يكپارچگى صفوف بنىهاشم را در موضعگيرى نسبت به قيام حسينى مخدوش سازد ؛ و به ويژه از محمد حنفيه كه به امامت حسنين عليهما السلام و زينالعابدين عليه السلام ، به عنوان امام عصر خود پس از اميرالمؤمنين عليه السلام ، اعتقاد داشت ، بد بگويد .
هامش
( 1 ) - وى ابوبكر ، محمد بن عبدالباقى بزاز است ( ر . ك . سير اعلام النبلاء ، ج 20 ، ص 25 ) .
( 2 ) - وى حسين بن فهم فقيه است . دار قطنى گويد : او قوى نيست . ( ر . ك . سير اعلام النبلاء ، ج 13 ، ص 427 و تاريخ بغداد ، ج 8 ، ص 93 ) .
( 3 ) - در سند اين روايت ابن عساكر ، محمد بن عمر واقدى ديده مىشود كه شيخ مفيد دربارهاش مىگويد : واقدى ، عثمانى مذهب و از اميرالمؤمنين ، على عليه السلام ، بيزار بود . ( كتاب الجمل ، ص 54 ) . واقدى مىگفت : كَرخْ خاستگاه فرومايگان است ، و منظور او محل سكونت رافضيان بود ! ( تاريخ بغداد ، ج 3 ، ص 3 و قاموس الرجال ، ج 9 ، ص 492 ) ؛ و همه رجاليون اهل تسنن او را به دروغگويى متهم كردهاند ( ر . ك . فصل دوم ، ملاحظه چهارم از ملاحظات مربوط به نامه يزيد به ابنعباس ، ص 150 - 151 ) .