مكه و انتشار اسلام در آن شهر سكنى گزيدند مراد بودند . مؤيد اين باور اين است كه تاريخ در باره پيوستن كسى از مكيان به امام و رفتن همراه وى به عراق چيزى نقل نكرده است .
دورانى كه ابا عبد الله الحسين عليه السلام در مكه مكرمه سپرى كرد ، بلندترين مقطع نهضت مقدس حسينى است بدون شك در اين مدت 125 روز امام عليه السلام ارتباطها ، ديدارها ، گفت و گوها ، مكاتبهها و تلاشهاى فراوان ديگرى داشته است ؛ كه چنانچه تاريخ همهء آنها را به طور مفصل نقل مىكرد ، مورخان و پژوهشگران و محققان ، بسيارى از ابهامهاى مربوط به رويدادهاى اين نهضت مقدس را روشن مىساختند .
ولى اينك - همانطور كه در آغاز اين مقدمه گفتيم - با كمال تأسف ، تاريخ درباره دوران مكى به جز اشاره هايى كلى و به دور از بيان جزئيات تاريخى چيزى نقل نكرده است ؛ كه آن نيز براى پاسخ به سؤالهاى فراوانى كه ممكن است در ذهن كسانى كه درباره اين دورهو ماجراهاى پس از آن تأمل مىورزند خطور كند ، كافى نيست .
به طور كلى حوادث مربوط به اين دوران از نظر تاريخى در محورهاى زير قابل مطالعه است :
1 - روى آوردن مردم مكه به امام و پذيرايى از آن حضرت و در فشار قرار گرفتن عبد الله بن زبير و حكومت محلى اموى در مكه از اين بابت .
2 - تلاش برخى بزرگان امت براى جلوگيرى از رفتن امام به عراق ، در چارچوب ديدارها و گفت و گوهاى خيرخواهانه و مشورتى و برخى مكاتبهها .
3 - نامههاى كوفيان به امام عليه السلام و نامههاى امام عليه السلام به آنان و مردم بصره .
4 - اعزام مسلم بن عقيل به سوى كوفه .
5 - خطبههاى امام عليه السلام در آستانه ترك مكه و آخرين تلاشهاى انجام شده براى جلوگيرى وى از رفتن به عراق .
مجموع روايتهاى تاريخى وارده در چارچوب محورهاى فوق ، در مقايسه با وقايع و رويدادهايى كه در اين مدت 125 روز ممكن است اتفاق افتاده باشد ، بسيار اندك به شمار مىرود . به ويژه آن كه مكه مكرمه در اين دوره مركز آمد و شد گروههاى فراوان حاجى و عمرهگزارى بود كه از جاى جاى جهان اسلام به اين شهر مىآمدند ؛ و در ميان آنها شخصيتهاى بزرگ فراوانى بودند كه بسيار بعيد مىنمايد به طور مكرر و براى
با كاروان حسينى از مدينه تا مدينه — صفحة 23
مساهمون: الشيخ نجم الدين الطبسي
ص٢٣