مىدانيم كه ابنعباس در سال 68 يا 69 هجرى در سن 70 يا 71 سالگى بدرود حيات گفت . « 1 » بنابر اين در سال شصت هجرى 62 يا 63 سال داشته است . او حدود پنج سال از امام حسين عليه السلام بزرگتر بود . بنابر اين از نظر سلامت و قدرت بدنى توان جهاد همراه امام عليه السلام را داشت . به ويژه آنكه چيزى مبنى بر اين كه او نيز مانند محمد حنفيه بيمار بوده نقل نشده است .
بنابر اين سبب خوددارى وى چه بود ؟
پيش از پرداختن به موضوع سبب خوددارى ابنعباس از پيوستن به نهضت مقدس امام حسين عليه السلام به دو نكته مهم و اساسىكه به معذور بودن وى كمك مىكند اشاره مىگردد .
1 - در همه آنچه درباره ديدارها و گفت و گوهاى ابنعباس و امام عليه السلام در مكه نقل شده است ديده نمىشود كه امام به طور مستقيم همانطور كه خواستار يارى ابنعمر شد از وى نيز يارى خواسته باشد . حتى هنگامى كه امام عليه السلام در گفت و گوى نخست خود با ابن عباس و ابنعمر فرمود كه « خداوندا تو گواه باش » ، « 2 » ابنعباس جانِ كلام امام عليه السلام را دريافت و آمادگى خود را براى يارى و جهاد در راه امام عليه السلام اعلام كرد . جز اين هيچ اشاره دور يا نزديكى نمىتوان يافت كه بر تقاضاى امام عليه السلام از ابن عباس براى يارى خود دلالت داشته باشد .
2 - تا آنجا كه ما تتبع كردهايم ، هيچ روايتى در تاريخ نيست كه نشان دهد ، ابنعباس از ديدگاه اهل بيت عليهم السلام به سبب نپيوستن به امام حسين عليه السلام مقصر دانسته شده باشد يا وى را نكوهش كرده باشند . بلكه از امام صادق عليه السلام نقل شده است كه امام باقر عليه السلام به شدت ابنعباس را دوست مىداشت . « 3 » تنها ابن شهر آشوب در يك روايت مرسل گويد :
« هنگامى كه ابنعباس را به خاطر ترك يارى حسين نكوهش كردند ، گفت : ياران حسين
هامش
( 1 ) - ر . ك . اختيار معرفة الرجال ( رجال كشّى ) ، ج 1 ، ص 272 ؛ أسدالغابه ، ج 3 ، ص 195 .
( 2 ) - براى فهم مراد از اين گفت و گو در فضاى خود آن ، به خود آن گفت و گو مراجعه شود .
( 3 ) - ر . ك . اختيار معرفة الرجال ، ص 57 ، شماره 107 .