فرا رسيد ، عمر بن سعد بن ابى وقاص با سپاهى انبوه به مكه رفت ؛ و فرمان داد كه چنانچه حسين قصد درگيرى يا پيكار داشت با او مبارزه كند ، ولى حسين در روز ترويه بيرون رفت . « 1 »
بدون شك ضبط عمر بن سعد بن ابى وقاص به جاى عمرو بن سعيد بن عاص در برخى نسخههاى كتاب سيد بن طاوس ، چيزى جز تصحيف سهوى نَسّاخان نيست ؛ زيرا از نظر تاريخى مشهور است كه در دوران حضور امام عليه السلام در مكه مكرمه عمر سعد در كوفه به سر مىبرد . « 2 »
مرحوم مقرم مىنويسد : يزيد ، عمرو بن سعيد بن عاص را در رأس سپاهى گسيل داشت و امارت حج و رياست اجراى مراسم را به او داد و از او خواست كه هر كجا حسين را ديد به قتل رساند . . . « 3 »
از آنچه گذشت روشن مىشود كه عمرو بن سعيد بن عاص ( اشدق ) ، والى وقت مكه ، مأموريت داشت تا نقشهء كشتن ناگهانى يا دستگيرى آن حضرت را پنهانى و يا در يك رويارويى آشكار نظامى به اجرا درآورد .
ولى درباره اين متون تاريخى دو نكته را بايد به خاطر داشت .
1 - از ديگر متون تاريخى چنين برمىآيد كه از همان نخستين روز ورود امام حسين عليه السلام به مكه ، اشدق در آن شهر بود ؛ « 4 » چون از روزگار معاويه واليگرى آنجا را داشت . اين نظريهاى است كه همه مورخان بر آن اتفاق دارند . در هيچ تاريخى نيامده است كه اشدق نخست به شام سفر كرده و سپس در دوران حضور امام عليه السلام در مكه به آن شهر باز گشته است .
هامش
( 1 ) - اللهوف ، ص 127 .
( 2 ) - در دوران حضور مسلم عليه السلام در كوفه ، عمر سعد نيز در آن شهر بود . زيرا او يكى از كسانى بود كه طى نامهاى به يزيد ضمن يادآور شدن ناتوانى نعمان بن بشير - والى وقت كوفه - از او خواست تا ديگرى را به جايش بگمارد . عمر سعد تا روز ترويه و پس از آن در كوفه بود . زيرا وقتى مسلم را اسير كرده نزد عبيدالله آوردند ، او نيز در مجلس حاضر بود و مسلم به او وصيت كرد ؛ ولى او خيانت ورزيد . بدون شك هنگام قتل مسلم عليه السلام نيز عمر سعد در قصر بوده است .
( 3 ) - مقتل الحسين ، مقرم ، ص 165 .
( 4 ) - براى نمونه ر . ك . تذكرة الخواص ، ص 214 .