« تكيه دولت بر مهتران بود . آنان تصدى امور قبايل را بر عهده داشتند و حقوقشان را تقسيم مىكردند . تنظيم اسناد عمومى كه نام مردان و زنان و كودكان در آن نوشته بود و ثبت نام نوزادان براى دريافت حقوق از دولت و نيز حذف نام متوفيان از فهرست حقوقبگيران از ديگر وظايف مهتران بود . آنان همچنين عهدهدار برقرارى نظم و امنيت بودند . در دوران جنگ ، مردم را به نبرد مىفرستادند و آنها را تشويق به پيكار مىكردند ؛ و نام متخلفان از جنگ را به حكومت گزارش مىدادند . چنانچه مهترى در انجام وظايف خود كوتاهى مىكرد و يا سستى نشان مىداد ، از سوى حكومت به سختى كيفر مىديد .
از مهمترين اسباب پراكنده شدن مردم از گرد مسلم بن عقيل اين بود كه مهتران دست به كار شكست انقلاب و اشاعه ترس در ميان مردم گشتند . اينان از مهمترين عوامل وادار كردن مردم براى جنگ با حسين عليه السلام نيز بودند . « 1 »
شهادت عبدالله بن يقطر « 2 »
حميرى
نزد سيرهنويسان ، مشهور اين است « 3 » كه امام حسين عليه السلام ، پس از خروج از مكه ، عبدالله بن يقطر را به كوفه فرستاد تا پاسخ نامهء مسلم بن عقيل را همراه ببرد . مسلم بن عقيل ضمن دادن خبر اجتماع مردم به آن حضرت ، خواستار آمدن وى شده بود اما حُصَيْن بن نمير « 4 » ( تميم ) « 5 » در قادسيه او را دستگير كرد . . . تا پايان داستان شهادت او .
بنابراين داستان شهادت او به تاريخ دوران وقايع راه كربلا - مكه مربوط مىشود كه در بخش سوم همين كتاب نقل خواهد شد .
هامش
( 1 ) - حياة الامام الحسين بن على عليه السلام ، ج 2 ، ص 447 .
( 2 ) - شوشترى آن را بقطر ضبط كرد و گفته است كه يقطر غلط است ( ر . ك . قاموس الرجال ، ج 6 ، ص 666 ) . سماوى گويد : « جزرى در كامل آن را بقطر ضبط كرده است ولى علماى ما آن را يقطر ضبط كردهاند . » ( ابصارالعين ، ص 94 ) .
( 3 ) - إبصار العين ، ص 93 .
( 4 ) - ر . ك . ارشاد ، ص 223 .
( 5 ) - ر . ك . ابصار العين ، ص 93 .