همهء خواستههاى آن حضرت را ، به شرط دست كشيدن از دعوت ، برآورده سازند . اما پاسخ پيامبر صلى الله عليه و آله در برابر اين فريب و تهمت چنان قاطع بود كه براى هميشه روزگار جاودان خواهد ماند : « اى عمو ، به خدا سوگند اگر خورشيد را در دست راست و ماه را در دست چپم بگذارند كه از اين كار دست بدارم ، چنين نخواهم كرد تا آن كه خداوند دينش را چيره گرداند يا خود در اين راه هلاك گردم . » « 1 »
4 - با عنايت به محتواى نامه ، شايان توجه است كه عالمان رجال درباره واقدى ، ناقل اين نامه ، با ترديد مىنگرند و حتى او را به دروغگويى متهم مىسازند . ذهبى گفته است :
« بخارى گويد : دربارهاش سكوت اختيار كردهاند ؛ احمد و ابن نمير او را وانهادهاند . اسلم و ديگران گفتهاند : حديثهايش متروك است . نسائى گفته است : ثقه نيست . شافعى گفته است : كتابهاى واقدى دروغ است . ابنمعين گفته است : واقدى كسى نيست . جاى ديگر گفته است : حديث او را نبايد نوشت . احمد بن حنبل گفته است : واقدى دروغگوست .
اسحاق گفته است : از نظر من او حديث جعل مىكند . نسائى گفته است : چهارتن به جعل حديث از زبان پيامبر مشهورند . . . و واقدى در بغداد . ابوزرعه گفته است : مردم حديث واقدى را وانهادهاند . عبدالله بن على مدينى بهنقل از پدرش گويد : نزد واقدى بيستهزار حديث است كه من نشنيدهام ؛ و آنگاه ضمن تضعيف او گويد : از او نبايد روايت كرد . » « 2 »
اينها ديدگاههاى رجاليون اهل تسنن بود ؛ ولى رجاليون شيعه نه او را ستوده و نه نكوهش كردهاند . « 3 » هر چند مامقانى كوشيده است تا وى را در زمره « حَسَن » ها به شمار آورد ؛ « 4 » و در اين ميان تنها ابن نديم قايل به تشيع اوست .
از اين گذشته ، خود روايت مُرْسَل است . زيرا راوى نامه يعنى واقدى پس از سال 120 هجرى زاده شده است ؛ و حال آن كه نامه در سال شصتم هجرى نوشته شده است .
به نظر مىرسد ، نخستين كسى كه گفته اين نامه براى ابن عباس فرستاده شده است ،
هامش
( 1 ) - سيرة النبويه ، ج 1 ، ص 285 .
( 2 ) - سير اعلام النبلاء ، ج 9 ، ص 462 .
( 3 ) - معجم رجال الحديث ، ج 17 ، ص 72 .
( 4 ) - تنقيح المقال ، ج 3 ، ص 166 .