پيشاپيش به كوفه فرستاده است ؛ و نيز ضعف و ناتوانى و سستىاى را كه نعمان بن بشير در كار خود نشان داده بود به او گزارش دادند . « 1 »
درنگ و نگرش
1 - آرامش قبل از طوفان در كوفه
ورود مسلم به كوفه ، به عنوان دعوتگر امام حسين عليه السلام ، زندگى سياسى اين شهر را دستخوش تحولى شگفت ساخت . « شيعيان به سوى مسلم هجوم مىآوردند و براى حسين با او بيعت مىكردند ، صيغه بيعت ، دعوت به كتاب خدا و سنت پيامبر ( ص ) ، يعنى جهاد با ستمگران ، دفاع از مستضعفان و بخشيدن به بينوايان ، تقسيم مساوى غنايم ميان مسلمانان ، بازگرداندن اموال غصب شده به صاحبانشان ، يارى اهلبيت و در صلح بودن با دوستان و دشمنى با دشمنانشان بود . « 2 » شمار بيعتكنندگان از هجده تا چهلهزار نفر برآورد شده است .
گويى - با اين دگرگونى ظاهرى - كوفه از نظر سياسى و نظامى ، به دست سفير امام
هامش
ولى بيشتر مورخان بر اين باورند كه محمد بن اشعث تا پس از قيام مختار زنده بود و از پيش وى گريخت و به مصعب بن زبير پيوست و در رويارويى ميان سپاه مصعب و سپاه مختار به قتل رسيد . ( ر . ك . الكامل فى التاريخ ، ج 3 ، ص 13 ؛ تاريخ طبرى ، ج 3 ، ص 496 ؛ الاخبار الطوال ، ص 306 ؛ المعارف ، ص 401 ) .
چنين به نظر مىرسد كه شوشترى ، صاحب قاموس الرجال ، باور ندارد كه محمد بن اشعث در كربلا ، در جنگ با امام حسين عليه السلام شركت داشته است . او مىگويد : « در خبر آمده است كه محمد بن اشعث در خون حسين شركت جست ؛ ولى اين خبر اعم از شركت وى در جنگ با آن حضرت است ، مورخان گفتهاند كه برادرش ، قيس بن اشعث ، در جنگ با امام عليه السلام شركت داشت ؛ ولى برادرش محمد به مسلم امان داد ؛ كه ابن زياد آن را تصويب نكرد و او نيز تسليم فرمان وى شد . نيز گفتهاند كه برادرش ، قيس بن سعد ، روز عاشورا به امام حسين عليه السلام گفت : آيا به فرمان عموزادگانت درنمىآيى ؟ اينان جز آنچه دوست مىدارى بر تو نمىپسندند و از آنها بدى نخواهى ديد . حسين عليه السلام فرمود : تو برادر برادرت هستى ، آيا مىخواهى كه بنىهاشم بيش از خون مسلم را از تو بخواهند . . . » ( قاموس الرجال ، ج 9 ، ص 123 ) .
علاوه بر آن كه دلايل صاحب قاموس در اين مسأله ، نظريه او را اثبات نمىكند ، ديدگاه وى با ظواهر و بلكه با صريح روايات مخالف است .
( 1 ) - انساب الاشراف ، ج 2 ، ص 836 .
( 2 ) - حياة الامام الحسين بن على عليهما السلام ، ج 2 ، ص 345 - 346 .