اما آنچه در اين جا براى ما حايز اهميت است ، بررسى آن دسته از نتايجى است كه تحولات عظيم و مقدمهساز زمامدارى امويان را موجب گرديد ؛ و مهمترينشان اينهاست :
1 - عزل وصى شرعى :
نخستين پيامد سقيفه ، كنار زدن وصى شرعى رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم از مقام الهى وى بود . مخالفان ، با تهديد به قتل ، على عليه السلام را وادار به بيعت كردند و خانهاش را كه جبرئيل هم بايد با اجازه وارد مىشد مورد حمله قرار دادند . « 1 » در خانه را آتش زدند « 2 » و فاطمه زهرا ، امانت رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم ، را چنان ميان در و ديوار فشردند كه سقط جنين كرد و پهلويش شكست . « 3 » اين جسارت ، سرآغاز همهء جسارتهايى بود كه از آن پس بر اهل بيت عليه السلام روا داشته شد .
2 - در تنگنا قرار دادن اهل بيت :
دشمنان اهل بيت ، براى باز داشتن بنىهاشم از رسيدن به حكومت و سلب هر گونه تحركى از اين خاندان در راستاى قيام ، آنان را در تنگناى اجتماعى ، سياسى و اقتصادى قرار دادند . شدّت گريه فاطمه زهرا عليها السلام بر پدرش مردم را به ستوه آورد ، به طورى كه اميرالمؤمنين ، على عليه السلام ناچار شد بيت الاحزان را دور از مردم براى وى بسازد . مخالفان از اين گريهها بوى اعتراض سياسى استشمام مىكردند ؛ و از بيم قيام على عليه السلام ، ترتيبات امنيتى شديدى را عليه آن حضرت اتخاذ كردند . فاطمه عليها السلام را از ارث محروم و فدك را كه پدرش به او بخشيده بود ، غصب كردند . « 4 » بنىهاشم را نيز از حق خمس محروم ساختند ؛ و همهء اين اقدامها براى سلب قدرت تبليغ از آن بزرگواران بود .
3 - منع بنىهاشم از تصدى پستهاى حكومتى :
همان گونه كه عمر به عبدالله بن عباس تأكيد كرد ، بنى هاشم از تصدى هرگونه منصب حكومتى ، به ويژه مناصب ادارى ، نظامى و مالى محروم گشتند ؛ زيرا بيم آن مىرفت كه مدعى حق اهل بيت در حكومت شوند .
هامش
( 1 )
- ر . ك . تاريخ يعقوبى ، دار صادر ، بيروت ، ج 2 ، ص 126 ، 137 ؛ شرح نهجالبلاغه ، دار احياء التراثالعربى ، بيروت ، ج 2 ، ص 59 و ج 17 ، ص 168 .
( 2 ) - ر . ك . كتاب سليم بن قيس ، دار الفنون ، ص 250 ؛ الهداية الكبرى ، مؤسسة البلاغ ، لبنان ، ص 179 ، 402 ، 407 ؛ تلخيص الشافى ، انتشارات عزيزى ، قم ، ج 3 ، ص 76 .
( 3 ) - ر . ك . امالى صدوق ، مؤسسهء اعلمى ، بيروت ، ص 99 ، مجلس 24 ، حديث 2 ؛ كتاب سليم بن قيس ، ص 83 .
( 4 ) - ر . ك . نهجالحق و كشف الصدق ، مؤسسهء دارالهجره ، ص 265 - 270 .