« . . . وَبَيْنَكُمْ عِتْرَةُ نَبِيِّكُمْ وَهُمْ أَزِمَّةُ الْحَقِّ وَأَعْلامُ الدِّينِ وَأَلْسِنَةُ الصِّدْقِ فَأَنْزِلُوهُمْ بِأَحْسَنِ مَنازِلِ الْقُرآنِ وَرِدُوهُمْ وُرُودَ الْهِيمِ الْعِطاشِ » « 1 »
خاندان پيامبر شما در ميانتان است و آنان زمامداران حق و نشانههاى دين و زبانهاى راستگويىاند . پس همچون قرآن ، حرمت آنان را در دل نيكو بداريد و چونان شتران تشنه به [ آبشخورهاى دانش ] آنان روى آوريد .
بنابر اين ، خاندان پاك پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم نيز درست از همان منزلت قرآن كريم برخوردارند ؛ و اين حقيقتى است كه از حديث شريف ثقلين نيز قابل دريافت است .
رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در بخشى از اين حديث شريف مىفرمايد : اين دو از يكديگر جدا نمىشوند ، تا آن كه كنار حوض بر من وارد شوند . آن حضرت با اين سخن مفهوم جدايىناپذيرى را بيان مىدارد و مىفرمايد كه قرآن و عترت هم از نظر اوصاف و هم منزلت ، جدايى ناپذيرند ؛ چه اگر جز اين باشد ، مفهوم جدايى دربارهء آنها صدق مىكند .
از اين رو ، همان طورى كه قرآن كريم از مرتبهء هدايتگرى برخوردار است ،
« يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ » ،
« 2 » امامان نيك سرشت نيز به درستترين راه هدايتمىكنند ؛ و همان گونهاىكه قرآن كريم در بلندترين مرتبه قرار دارد ،
« وَ إِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ »
« 3 » ، مرتبه امام نيز در امالكتاب ، بلند و حكمتآميز است ؛ و به همين ترتيب در ديگر صفات و منزلتهاى قرآنى .
از جمله مراتب قرآنى اين است كه همهء تفسيرها از اين كتاب شريف برگرفته شدهاند ، ولى همهء آنها چيزى جز ميزان گنجايش و مرتبهء فهم و درك مفسران در برداشت از قرآن كريم نيستند . « 4 »
قرآن كريم ، موهبتى همگانى ، ثروتى كامل و اقيانوسى است بيكران « 5 » كه نيازمندان به اندازه گنجايش و امكان خويش از آن بر مىگيرند ؛ و چنين است منزلت و مرتبهء امام عليه السلام .
هامش
( 1 ) - نهج البلاغه ، صبحى صالح ، ص 120 ، خطبه 87 .
( 2 ) - قطعاً اين قرآن به آيينى كه خود پايدارتر است راه مىنمايد ( اسرا ( 17 ) ، آيه 9 ) .
( 3 ) - و همانا كه آن در كتاب اصلى [ / لوح محفوظ ] به نزد ما سخت و الا و پرحكمت است ( زخرف ( 43 ) ، آيه 4 ) .
( 4 ) - مراد همهء تفسيرهاى دانشمندان اسلامى ( جز از سوى امامان ) است . گذشته از اين ، حتى تفسيرهاى روايت شده از اهل بيت مانند نورالثقلين ، برهان و صافى - در بهترين فرض - تنها بخشى از گفتههاى امامان در زمينه تفسير قرآن است .
( 5 ) - تنها پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و خاندانش به همهء قرآن احاطهدارند ؛ « قرآن را در نمىيابد ، مگر كسىكه مورد خطاب آن است . »