حساب كنيم ؛ بنابراين امكان زيادى هست كه عدد يازده سال و هفت « 1 » ماه و ده روز كه بعضىها گفتهاند مدت واقعى سلطنت او باشد . مقصود از عدد 12 در روايت معمولى براى سالهاى سلطنت هرمزد سالهاى احتسابى است و اين سالها با سىام ژوئن 578 مسيحى آغاز مىگردد . موردتمان يك سكه فقط از هرمزد مىشناسد كه بر آن تاريخ سال سيزدهم سلطنت نوشته شده است « 2 » . اين سكّه را مسلّما در يكى از ولايات ، كه در آن از سقوط پادشاه خبرى نداشتهاند و انتظار آن را هم نداشتهاند ، ضرب كردهاند . الياس كه جلوس خسرو دوم را در اول اكتبر 590 مسيحى گفته است بنا به آنچه گفته شد مدت پيش از تاريخ مذكور را ناديده انگاشته است . خسرو در اين مدت چند روزى حقيقة عنوان سلطنت را داشته است « 3 » .
بهرام چوبين و بستام
بهرام ششم ملقّب به چوبين ياغى بر خسرو دوم در نخستين سال سلطنت خسرو مدّعى او بوده است و در قسمت اعظم اين سال ( آغاز آن 27 ژوئن 590 و پايان آن 26 ژوئن 591 مسيحى ) واقعا پادشاه بوده است . سكّههاى بهرام چوبين فقط رقم سال اوّل سلطنت را دارد . شورشى ديگرى به نام بستام كه خال خسرو بوده
هامش
( 1 ) - در طبرى به جاى عدد « هفت » ، « نه » آمده است ولى براى مهم نبودن اين قرائت به زيرنويس شمارهء 2 ، صفحهء 422 مراجعه شود . ابن قتيبه روزها را ذكر نكرده است . ابن البطريق 11 سال و شش ماه گفته است .
( 2 ) - گاهشمارى ساسانيان ص 24 .
( 3 ) - محاسبهء توماس مرگائى كه سال اول سلطنت خسرو مطابق با سال 901 سلوكى است ( السمعانى( 471 a - 458 b I , III , )مبنى بر رأى نظرى صحيح ديگرى نيست بلكه مبنى بر محاسبهء غلطى است . همو ( در السمعانىI , III ,ص 187 ) سال اول سلطنت خسرو را مطابق 902 سلوكى گفته است .