خبر كنند . « 1 » همين كه ديد پليسها مىآيند تنها حرفى كه زد اين بود كه اگر من وعدهء انعامى به او بدهم به من خواهد گفت كه آبخورى كجاست .
من ديدم كه اگر بخواهم آبخورى اسبم را كه پيدا كردن مثل آن در اينجا مسير نبود به دست بياورم بهترين راه همان است كه تكليف او را بپذيرم . چند شاهى پول كه به او دادم از هر تهديدى بهتر كار كرد . آبخورى پيدا شد و اين كار براى من فقط پنج شاهى خرج برداشت .
16 ژوئيه - 21 ذى الحجه
راه ما متوجه شمال بود و آنبهآن از سفيد كوه كه دنبالهء آن تا كرمانشاه در جهت شمالى شرقى كشيده مىشود دور تر مىشويم . بعد از آنكه از چند تپهء شرقى غربى گذشتيم به نهاوند رسيديم .
اين شهر كه بر روى تپهاى در ميان باغات ساخته شده از بروجرد كوچكتر ولى تميزتر است .
از گذشتهء قديم نهاوند امروز هيچگونه اثرى باقى نيست . بعضىها عقيده دارند كه بناى نهاوند از عهد نوح پيغمبر است . از آن دوره و از نى معطر « ذريره » كه ابن الفقيه در كتاب خود از آن صحبت مىدارد هيچ چيز به جا نمانده به جز خرابههايى ناهموار كه در اطراف آن ديده مىشود و مىرساند كه شهر به هر حال خيلى قديمى است .
در منازل مختلفى كه طى مىكرديم در غالب نقاط به آبادىهاى بزرگ و كوچكى مىرسيديم كه در دور آنها حصارهاى ضخيمى ديده مىشد . اين حصارها براى آن است كه مردم در صورت حملهء يغماگران و بختيارى كه در همين حوالى منزل دارند به درون آنها پناه ببرند .
ارگ نهاوند بزرگ است و حاكم در آنجا مىنشيند . اساس اين قلعه خيلى قديمى است و در جنگ سال 20 هجرى بين ايرانيان و عرب وجود داشته ، فتحعلى شاه آن را بار ديگر
هامش
( 1 ) - در اردو پليس دور چائرها منزل مىكند و جاى آن به وسيلهء بيرقى كه بر سر چوب بلندى كردهاند نمايان است . در اين محل جماعت نسقچى با لباس قرمز مأمور اوامر شاهند و براى اين كار انواع و اقسام آلات شكنجه در اختيار دارند . ( مؤلف )